الحسكة ) اين است كه روييدنها قوّت مىيابد ، و در نتيجه خار گياه به جامه مىچسبد ، و دام براى پرندگان نصب مىشود ؛ زيرا در آن وقت است كه پرندگان در بوستانها فرومىافتند ، و چه بسا ماه انحراف مىيابد ، و در « سمكه صغرى » فرودمىآيد ، و آن برتر است ، و در سمت شمال قرار دارد ، و صورت آن صورت ماهى است ، جز اين كه پهن‌تر و كوتاه‌تر مىباشد ، و زير ستاره « نحر النّاقة » « 103 » واقع است ، و بطن الحوت گاهى بطن الرّشاء و گاهى حوت الرّشاء ناميده مىشود ، و طلوع آن چهار شب گذشته از « نيسان » « 104 » است ، و آنگاه پس از طلوع حوت ( سرطان ) « 105 » طالع مىشود ، و وضع ( گردش ماه ) بر وضعى كه سال اوّل بر آن بود بر مىگردد ، و ماه در نزديكى اين منزلها فرودمىآيد ، و چه بسا نزديك منزلى فرودآمده است . و چه بسا در فاصله ميان دو منزل ؛ و عرب نزول آن راى در فواصل منزلها محبوب مىشمارد ، و نزول آن راى به حالت مكالحه ناپسند مىداند ، و هرگاه ماه از منزل خود منحرف نگردد گفته مىشود : « كالح القمر » ، و برخى از برجهاى دوازده‌گانه برجهايى است كه نام آن با صورتش مطابقت دارد ، مانند برج عقرب ، و حوت ، و برخى از آنها برجهايى است كه نامشان با صورتشان مطابقت ندارد ، و برخى از برجهايى است كه اسم و صورتشان با هم مطابق است ، برخى از اجزاى صورتشان متعلّق به خود ، و برخى از اجزاى آن متعلّق به غير خود است ، و ازاين‌رو برخى از برجها از تعداد منزلهاى ماه زيادتر و برخى از تعداد منزلهاى آن كمتر است .

--> ( 103 ) - ناقه : چند ستاره است كه بر شكل ناقه واقع شده است ( منتهى الارب ) . - م . ( 104 ) - نيسان : ماه هفتم از ماه‌هاى سريانى برابر ماه آوريل ، ماه چهارم از ماه‌هاى رومى است ( المعجم الوسيط ( ن - ى - س ) ) . - م . ( 105 ) - ظاهرا سرطان در متن الجمان محرّف از « الشّرطان » بايد باشد ؛ زيرا پس از طلوع حوت ، نوبت طلوع حمل است و شرطان نخستين برج از برجهاى ماه است كه در شاخ برج حمل قرار دارد ( فرهنگ اصطلاحات نجومى ، ص 438 ) . - م .