عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )

154

الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )

369 طىّ القرارى الحبر و در معناى ديگرى گفته است : [ از بحر طويل ] 370 طوى الموت ما بينى و بين محمّد * و ليس لما تطوى المنيّة ناشر « 11 » و شاعر ديگرى در معناى غزل گفته است : [ از بحر طويل ] 371 إن كان هذا منك حقّا فانّنى * مداوى الّذى بينى و بينك بالهجر 372 و منصرف منك انصراف ابن حرّة * طوى ودّه و الطّىّ أبقى من النّشر و عباس بن الاحنف در وصف زنى گفته است : [ از بحر بسيط ] 373 شمس مقدّرة فى خلق جارية * كانّما كشحها طىّ الطّوامير « 12 » اين شاعر كوشيده است ، تشبيه آن آيه را در مقصودش منتقل كند ، پس تكلّف وى آشكار شده ، و زشتى بيانش ظاهر گرديده ؛ با وجودى كه وى از زبردستان شاعران محدث ، و زبان‌آور ايشان است ؛ وى در تشبيه مفرد بمفرد ، لفظ جمع آورده ، و طومار را ( با لفظ جمع ) به ضخامت ياد كرده ؛ در حالى كه وى در مقام وصف لطافت و نازكى است ؛ و انحراف وى را از گفتار صحيح سببى جز دست زدن به آيات كتاب ( قرآن ) نيست « 13 » .

--> ( 11 ) - آن بيت ، از بيتهايى در مرثيه محمّد امين است . ( ديوان او ، ص 58 ملاحظه شود ) ( 12 ) - در نسخه اصل و التشبيهات ، ص 102 ، و نهاية الأرب ، ج 2 ، ص 116 چنين است ، امّا در ديوان ، ص 113 ( بجاى مقدّرة ) ممثّلة ، و در المحاسن و الاضداد ( بجاى كشحها ) بطنها ضبط شده است . ( 13 ) - مقصود مؤلّف اين است كه وى توانايى اقتباس از آيات قرآن را بر وجه صحيح نداشته و لذا از شيوه درست خارج شده است .