[ تشبيه در سورهء انبياء ] ( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - : يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ « 1 » : در تفسير آمده است : « سجلّ عبارت است از : طومارى كه در آن نوشته‌اى باشد » و ابن عبّاس گفته است : « سجلّ : طومارهايى است كه با آنچه در آن نوشته شده ، درپيچيده مىشود » و گفته شده : « سجلّ نام فرشته‌اى است « 2 » » . « و السّجل » با سكون جيم قرائت شده است . و حمزة بن حبيب و علىّ بن حمزة الكسائى ، و عاصم بن بهدله « 3 » در روايت حفص : « كطىّ السّجلّ للكتب » قرائت كرده‌اند ، و باقى قاريان « كطىّ السّجلّ للكتاب » خوانده‌اند . و آن آيه دربرگيرنده اين معنى است كه تجديد حيات مخلوق براى پاداش كه متضمن اعاده زندگى مخلوق پس از فناى آن است ، همانند نوشته‌اى است كه با نوشته‌هايش درپيچيده شود ؛ آنگاه براى به كار بستن باز مىشود ، و شاعران كلمه « طىّ » را بر وجه استعاره و تشبيه ، در اوصاف بسيارى به كار برده‌اند ؛ از آن جمله گفتار امرؤ القيس در سخن از الاغ است : [ از بحر طويل ]

--> ( 1 ) - سورة الانبياء ( 21 ) آيهء 104 . ( 2 ) - در الكشّاف ، ج 3 ، ص 108 آمده است كه : « و گفته شده : « السّجلّ : فرشته‌اى است كه طومارهاى فرزندان آدم را وقتى نزدش برده مىشود ، درهم مىپيچد » و گفته شده : « نام كاتب پيامبر خدا ( ص ) است » ، و بنابراين « كتاب » نام طومارى است كه در آن نوشته مىشود . » ( 3 ) - وى مكنّى به ابو بكر پسر ابى النّجود ، و جزء طبقه سوم قاريان كوفه است ، و به سال 128 ه وفات يافت . ( الفهرست ، ص 49 )