اخضر ( : سبز ) ، أطحل ( : خاكسترى ) » . و بتحقيق عرب در اشعار خود ، همه آن حالات را وصف كرده ، و از آبى كه در پيمودن بيابانهاى ترس‌آور و سرزمينهاى دور ، وارد آن شده ، سخن بسيار گفته ، و آن را به دگرگونى رنگ ، و گنديدگى ، و بدى و لجن آلودگى وصف كرده ، و در نكوهش و تشبيه آن به هر چيزى كه دلالت بر ماندگى و بدمزگى و بدشكلى دارد ، مبالغه نموده ، تا آن ( اوصاف نامطلوب ) اشاره‌اى باشد به آنچه عرب ، از انداختن خويش در ورطه كارى سخت و وحشتناك مىبيند ، و آنچه در پيمودن بيابانهاى گسترده بىنام و نشان با آن مواجه مىشود ؛ مانند گفتار شاعر هذلى : [ از بحر كامل ] 307 و لقد وردت الماء فوق جمامه * مثل الفريقة صفّيت للمدنف 308 فصدرت عنه ظامئا و تركته * يهتزّ غلفقه كان لم يكشف « 9 » « الفريقة » شيرى است كه با حبوبات براى زائو پخته مىشود ، شاعر آب فريقه را به آب آن مكان تشبيه كرده است « 10 » . و مانند گفتار ذو الرّمة : [ از بحر طويل ] 309 و ماء كلون الغسل أحوى فبعضه * أواجن اسدام و بعض مغوّر 310 وردت و ارداف النّجوم كانّها * قناديل فيهنّ المصابيح تزهر « 11 » و نيز گفته است : [ از بحر طويل ] 311 و ماء صرىً عافى الثّنايا كانّه * من الأجن ابوال المخاض الضّوارب « 12 » و اعشى گفته است : [ از بحر خفيف ]

--> ( 9 ) - آن دو بيت از ابو كبير هذلى است ( ديوان الهذليّين ، ج 2 ، ص 1006 ) . ( 10 ) - عبارت متن چنين است : « فشبّه ماء الفريقة بماء ذلك المكان » ولى چون شاعر آب آن مكان را تشبيه به فريقه نموده ، بعيد نيست كه در عبارت متن تحريفى واقع شده ، و در اصل چنين بوده است : « فشبّه ماء ذلك المكان بماء الفريقة » . - م . ( 11 ) - ديوان ذى الرّمة ، ص 227 . ( 12 ) - ديوان ذى الرّمة ، ص 57 .