مساوى كه بعد از طبخ پالوده باشند سه شبانه روز بخيسانند پس بجوشانند تا ثلث آب برود پس بپالايند آن را و در هر رطلى از آن آب يك مثقال ريوند چينى و نيم مثقال اسارون سوده بعد از آنكه آب را با نبات سفيد بقوام آورده و از آتش بركرفته باشند آن هر دو را داخل نموده برهم زنند و در ظرف چينى يا زجاجى نكاه دارند [ شراب دينارى بنسخهء حكيم مير محمد مومن ] شراب دينارى بنسخهء حكيم مير محمد مومن حرارتش از نسخهء شيخ داود كمتر است بلكه بارد است و كفته كه اين شراب حرارت جكر را دفع كند و حميات و عفونات اخلاط را نافعست صنعت آن تخم كاسنى ده مثقال زرشك منقى هفت مثقال صندل سفيد چهار مثقال لك مغسول دو مثقال اصل السّوس كل سرخ منزوع الاقماع از هريك چهار مثقال تخم كشوث سه مثقال اجزا را نيم كوفته در عرق كاسنى يا آب كاسنى تازه بخيسانند پس بجوشانند و بپالايند و با شكر سفيد مصفّى نود مثقال بقوام اورند و اكر ريوند اضافه كنند قوى تر مىشود [ شراب دينارى بنسخهء قلانسى ] شراب دينارى بنسخهء قلانسى اين شراب مفتح و مقوى كبد و مليّن طبع است صنعت آن تخم كاسنى پوست بيخ كاسنى زرشك منقى غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع از هر يك پنج درم ريوند چينى سه درم قند سفيد يك رطل بدستور از اين ادويه شربت مرتّب نمايند [ شراب دينارى بنسخهء ابن هيل در كتاب مختار ] شراب دينارى بنسخهء ابن هيل در كتاب مختار كفته اين شراب مقوى كبد و ملين طبعست صنعت آن بكيرند كشوث تازهء تر دو رطل آب انار ترش آب زرشك آب سيب يعنى ترش و شيرين آب ليموى تازه از هريك نيم رطل و بر آتش نهاده چند جوشى بدهند و كف آن را بكيرند پس داخل كنند در آن شكر طبرزد سه رطل بپزند تا بقوام شربت آيد [ شراب دينارى ديگر معمول مهرهء اطبا ] شراب دينارى ديكر معمول مهرهء اطبا نافعست از براى قلب و كبد كرم و مقوى قلب و كبد و مسكن عطش و مطقى حرارت غريبه و مسكن غليان خون و مفتح سدّها است صنعت آن تخم كاسنى پانزده درم تخم كشوث پوست بيخ كاسنى كل نيلوفر غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع كاوزبان زرشك منقى از هريك ده درم راوند چينى نيم كوفته سه مثقال و نيم ادويه را سواى ريوند در پنج رطل آب بجوشانند و ريوند را در پارچهء كتانى بسته در اول طبخ در آن اندازند و دائم صره را در آن ميماليده باشند و شيرهء آن را ميكرفته باشند تا آب بسه رطل رسد پس صره را ماليده و فشرده دور كنند و ادويه را ماليده بپالايند پاليدنى نيكو و صافى مطبوخ را باز در پاتيل كرده شكر سفيد يكمن داخل كرده باتش ملايم بپزند تا بقوام جلاب آيد از آتش بركرفته سرد كرده نكاه دارند [ شراب دينارى معمول متاخرين خصوص اطبّاى اصفهان ] شراب دينارى معمول متاخرين خصوص اطبّاى اصفهان تبهاى مركبّه را نافع و از براى امراض جكر و سدّها خصوص سدّهء ماساريقا سودمند و قريب باعتدالست صنعت آن تخم كاسنى و بيخ كاسنى از هريك سى مثقال غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع پانزده مثقال تخم كشوث پنج مثقال مجموع را يك شبانه روز بخيسانند پس بجوشانند و بپالايند و با دو رطل شكر سفيد مصفّى بقوام اورند پس از آتش بركرفته ريوند چينى چهار مثقال كوفته و بيخته داخل نمايند و برهم زنند تا مخلوط شود و در ظرف چينى نكاه دارند شراب دينارى بنسخهء سيد مظفر الدين شفائى اين نسخهء معمول اطباى فارس است طبع را نرم كند و رفع حميات و عفونات كند و سدّها بكشايد و سوء القنيه و استسقا و ذات الجنب را نافع باشد و تشنكى بنشاند و درد جكر و رحم و شكم و مثانه را ساكن كرداند و ادرار بول نمايد صنعت آن تخم كاسنى غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع از هريك بيست درم پوست بيخ كاسنى چهل درم كل نيلوفر كاوزبان از هريك ده درم تخم كشوث در كيسهء كتان كرده سى درم مجموع را در آب بجوشانند تا مهرّا شود و بپالايند و با يكمن قند سفيد بقوام اورند پس از آتش فرود آورده مقدار ده مثقال ريوند چينى سوده داخل كرده به تير معجون سازى برهم زنند تا نيكو مخلوط شود شراب دينارى تصرف يكى از اطبّاى متاخّر صنعت آن صندل سفيد سوده لك مغسول اصل السّوس از هريك چهار مثقال تخم كشوث دو مثقال كل سرخ منزوع الاقماع سه مثقال ريوند چينى پنج مثقال با شكر سفيد سه صد مثقال بدستور مقرر مرتب نمايند [ شراب دينارى بنسخهء حكيم سديد كازرونى ] شراب دينارى بنسخهء حكيم سديد كازرونى كفته كه اين شراب دينارى مشهور و معمول اطبّاى مصر و شام و تبريز است و اين شراب را منافع بسيار است و قريب باعتدال نافعست از براى سدّهاى ماساريقا و كبد و احشا و نافعست از براى كبد و احشا و رحم و مدر بول است و مليّن طبع است و نافعست از براى يرقان و حرارت كبد و معده و چون با شيرهء تخم خيارين بياشامند و خصوص هرگاه اضافه كنند بان سكنجبين سكرى و يا شراب عناب نافعست از براى جدرى و حصبه و حميات دموى و صفراوى صنعت آن تخم كاسنى نيم كوفته بيست مثقال پوست بيخ كاسنى سى درم غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع پانزده درم ريوند چينى چهار مثقال ريوند را نيم كوفته در كتان نازكى كنند و با آب خالص باتش ملايم بجوشانند و بپالايند و نبات سفيد دو رطل داخل كرده بقوام شراب اورند و كاهى يك مثقال ديكر ريوند چينى را كوفته و بيخته بعد از آنكه شراب بقوام امده باشد بران پاشيده بتير معجون سازى برهم زنند تا خوب مخلوط شود و مستوى كردد پس اين در فعل اقواست و شربت واحدى از اين شراب ده درم است تا ده مثقال و تا پانزده درم و بعد از اين نسخه نسخهء شراب دينارى كه ابن هيل در كتاب مختار ذكر كرده و ما پيش آن را ذكر كرده‌ايم آورده و كفته كه اكثر منافع شراب دينارى ابن هيل تقويت احشا و قبض است و اكثر منافع اين نسخهء معمول اطبّاى مصر تفتيح سدّها و تليين طبعست پس آن را بدان و بخاطر نكاه دار [ شراب دينارى صغير ] شراب دينارى صغير نافع به جهت جميع امراض كبدى و امراضى كه بمشاركت كبد باشد خصوص صداع بشركت كبد بسبب صعود ابخره از كبد بسر چون اسهال طبيعت بازكرده شود بعد از فصد از حبل الذراع دست راست صنعت آن پوست بيخ كاسنى نيم كوفته بيست درم ورق كل سرخ كل نيلوفر از هريك ده درم كاوزبان پنج درم تخم كشوث سه درم مجموع را در يك رطل آب و نيم رطل كلاب خشبو يك شب بخيسانند و صبح جوشانيده چون به يك رطل رسد صافى نموده يك رطل قند سفيد داخل كرده بقوام اورند پس فرود آورده ريوند خطائى بيست درم سوده داخل نموده نيكو برهم زنند شربتى از آن از ده درم تا بيست درم [ شراب دينارى كبير نافع از براى جميع امراض كبد ] شراب دينارى كبير نافع از براى جميع امراض كبد و از براى ماليخولياى مراقى تنقيه به اين شراب بعد از فصد و نضج مادّه بماء الاصول صنعت آن تخم كاسنى مقشّر ده درم رازيانه پنج درم بيخ كاسنى پانزده درم پوست بيخ باديان هفت درم و نيم كل سرخ منزوع الاقماع پانزده درم كل نيلوفر سر بنفشه كاوزبان افتيمون اسطوخودوس از هريك چهار درم بسفايج فستقى تربد مدبّر از هريك بيست درم سناء مكّى حبّ النيل از هريك هفت مثقال تخم كشوث پنج مثقال بدستور شراب دينارى صغير اجزا را در نه رطل آب شب بخيسانند و صبح بجوشانند چون سه رطل آب بماند بپالايند و با يكمن قند سفيد بقوام اورند چهل درم ريوند خطائى در اين داخل نمايند و بعضى پانزده درم شاهتره و چهل دانه عناب نيز داخل كرده‌اند مقدار شربتى از آن از ده درم تا شانزده درم باب نيم كرم بياشامند شراب دينارى ديكر صنعت آن تخم كشوث چهار مثقال افسنتين رومى كاوزبان كل سرخ انيسون رازيانه تخم خربزه تخم خيارين پوست بيخ كرفس بيخ اذخر از هريك ده مثقال عناب سپستان از هريك يك‌صد عدد تخم كاسنى ريوند چينى مويز منقى از هريك پانزده مثقال پوست بيخ كاسنى پوست بيخ رازيانه از هريك سى مثقال نانخواه سعد كوفى سنبل الطيب از هريك هفت مثقال قسط تلخ قسط شيرين از هريك پنج مثقال كل قند افتابى يك‌صد مثقال سركهء انكورى و قند سفيد از هريك يك‌صد و پنجاه مثقال بدستور مقرر مرتب نمايند شربتى از ده مثقال تا پانزده مثقال شراب دينارى مستعمل زين الدين عطّار كه در اختيارات بديعى آورده