صنعت آن تخم كاسنى ورق كل سرخ از هريك بيست درم پوست بيخ كاسنى سى درم كاوزبان كل نيلوفر از هريك ده درم تخم كشوث در كتان بسته پنج درم ريوند چينى پنج درم و اكر پنج مثقال كنند مىباشد اقوى ادويه را به غير از ريوند در آب بجوشانند و بپالايند و با قند سفيد بقوام اورند پس ريوند را كوفته و بحرير بيخته در آب شيره كشند و در آن داخل كنند و نيكو برهم زنند و فرود آورده نكاه دارند [ شراب دينارى منقول از ميرزائى ميرزا محمّد رحيم ] شراب دينارى منقول از خط ميرزائى ميرزا محمّد رحيم قلمى فرموده‌اند كه اين شراب معمول ما است صنعت آن تخم كاسنى نيم كوفته ورق كل سرخ از هريك بيست درم پوست بيخ كاسنى چهل درم كل نيلوفر كل كاوزبان از هريك ده درم تخم كشوث سه درم تخم كشوث را در كتان بسته باقى ادويه را بجوشانند تا مهرّا شود در اخر صره تخم كشوث را داخل كرده دو جوش ديكر داده صافى نموده با يك‌صد و هشتاد مثقال قند سفيد بقوام اورند پس ريوند چينى سوده ده مثقال در آن داخل نموده در ظرف چينى نكاه دارند ميرزا محمّد رحيم فرموده‌اند كه من دوازده مثقال ريوند چينى داخل ميكنم [ شراب دينارى ديگرى بنسخهء زين الدين ] شراب دينارى ديكرى بنسخهء زين الدين كه در اختيارات بديعى آورده و كفته كه اين نسخه مستعمل اطباى تبريز است و تركيب مولانا صدر الدين عطاء اللّه است كه معجون عطائى از تركيب آنست صنعت آن تخم كاسنى پانزده درم پوست بيخ كاسنى بيست درم كاوزبان زرشك منقى غنچهء كل سرخ كل نيلوفر از هريك ده درم ريوند چينى سه مثقال قند سفيد يكمن بدستور مرتب سازند شربتى از ده درم تا ده مثقال شراب دينارى بنسخهء حكيم معصوم صنعت آن تخم كاسنى نيم كوفته ورق كل سرخ از هريك بيست درم تخم كشوث پنج درم كل نيلوفر كل كاوزبان از هريك ده درم افتيمون در كتان بسته سه درم در آب بجوشانند و بپالايند و با قند سفيد بقوام اورند پس از آتش بركرفته ريوند چينى ده درم كوفته بحرير بيخته بان ممزوج نموده به تير معجون سازى برهم زنند تا نيكو مخلوط شود [ شراب دينارى ديگر از حكيم معصوم ] شراب دينارى ديكر از حكيم معصوم سدّه بكشايد و يرقان و حرارت كبد را مفيد بود و ادرار بول كند و طبع را نرم دارد صنعت آن باديان تخم كاسنى از هريك پانزده درم پوست بيخ كاسنى پوست بيخ باديان بيخ كرفس از هريك پنج درم كاوزبان ورق كل سرخ از هريك ده درم مغز تخم خربزه مغز تخم خيارين از هريك پانزده درم تخم كشوث پنج درم اجزا را نيم كوفته در آب صاف بخيسانند و بجوشانند و بمالند و صاف نمايند و با يكمن قند بقوام اورند [ شراب دينارى از سيد محمّد هاشم مخاطب بحكيم معتمد الملوك علوى خان ] شراب دينارى قلمى فرموده‌اند كه اين تاليف كلب استان امير المؤمنين سيد محمّد هاشم مخاطب بحكيم معتمد الملوك علوى خانست نافع از براى تفتيح سدّها و امراض باردهء كبد چون سوء القنيه و استسقا و امراض باردهء طحال چون صلابت آن و از براى حميات باردهء بلغميّه و حميّات مركبّه صنعت آن پوست بيخ كبر پوست بيخ كرفس پوست بيخ كاسنى از هريك بيست درم پوست بيخ باديان اصل السّوس از هريك سى درم فقاح اذخر غنچهء كل سرخ تخم كشوث افتيمون اقريطى از هريك ده درم رازيانه انيسون تخم كرفس از هريك چهار درم ريوند چينى پنج درم زعفران دو درم افتيمون و تخم كشوث را علىحده در پارچهء كتان نازكى بندند و تخم كشوث را با باقى ادويه سواى ريوند و زعفران يك شب در كلاب و عرق بادرنجبويه و عرق افسنتين از هريك يك رطل و نيم بخيسانند و صبح بجوشانند و در اخر صرهء افتيمون را در آن اندازند و چون دو ثلث عرقها برود پس فروداورده كيسهء افتيمون را ماليده دور كنند و مطبوخ را بپالايند پس عسل مصفّى يك رطل و قند سفيد يك رطل داخل نمايند و بقوام اورند و در اخر ريوند چينى و زعفران را بكلاب سوده داخل نمايند و نيكو برهم زنند تا مخلوط شود و فرود آورده سرد كرده در ظرف چينى يا زجاجى نكاه دارند شربتى از ده درم تا بيست درم شراب دينارى بنسخهء ديكر صنعت آن تخم كاسنى بيست مثقال پوست بيخ كاسنى سى درم غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع پانزده درم تخم كشوث پنج درم ريوند چينى ده مثقال قند سفيد دو رطل ادويه را نيم كوفته ريوند را در كيسهء كتانى كرده چنان كه ثلث كيسه خالى باشد و همه را يك شبانه‌روز در آب بخيسانند و روز ديكر بجوشانند و صافى نموده با قند بقوام شراب اورند شراب دينارى كه نواب ميرزا محمّد باقر حكيم باشى در رسالهء مجربات خود اورده‌اند صنعت آن تخم كاسنى بيست درم پوست بيخ كاسنى سى درم كل نيلوفر كاوزبان از هريك ده درم ورق كل سرخ بيست درم تخم كشوث در كتان بسته پنج درم ادويه را در يكمن آب به‌پزند تا ثلث بماند ماليده صافى نمايند و ريوند چينى پنج مثقال اضافه نموده با يكمن قند سفيد بقوام اورند و بتير نيكو برهم زنند و در ظرف چينى نكاه دارند شراب راوندى امراض كبد و طحال را فائده دهد و سدّه بكشايد و طبع را نرم دارد صنعت آن راوند چينى ده درم تربد سفيد مصمغ تخم كاسنى بسفايج غاريقون هش سفيد از هريك پنج درم زنجبيل يك درم اجزا را نيم‌كوفته يك شب در آب كرم بخيسانند و جوشانيده صاف نموده با يكمن قند بقوام اورند و در نسخهء ديكر وزن زنجبيل سه درم و در نسخهء قلانسى دو ثلث درمى و بعضى ريوند را به وزن مجموع ادويه آورده و قلانسى كفته يك‌صد درم شكر سليمانى بقوام اورند و اكر خواهند يك درم سقمونياى مشوى با يك درم مصطكى در وى حلّ كنند صواب باشد شربتى ده درم با ماء الاصول و بعضى كفته‌اند شربتى از بيست درم تا سى درم با كلاب بياشامند و قلانسى كفته كه شربتى از اين شراب به قدر حاجت است [ شراب راوندى بنسخهء ديكر ] شراب راوندى بنسخهء ديكر سدّها بكشايد و يرقان و حرارت كبد را نافع باشد و ادرار بول كند و طبع را نرم دارد صنعت آن رازيانه تخم كاسنى از هريك پانزده درم پوست بيخ رازيانه پوست بيخ كاسنى بيخ كرفس از هريك پنج درم كاوزبان ورق كل سرخ از هريك ده درم سه تخم يعنى خيارين و تخم خربزه از هريك پانزده درم تخم كشوث پنج درم مجموع را نيم كوفته بجوشانند و بپالايند و با يكمن قند سفيد بقوام اورند و در اخر ده درم راوند خطائى را كوفته بيخته را داخل كنند و به تير معجون سازى مخلوط نمايند پس آن را سرد كرده در شيشه يا ظرف چينى نكاه دارند عصارهء ريوند آنچه بتحقيق پيوسته غير عصارهء ريوند است بلكه دوائيست براسه كه از بلاد چين و مغرب مىآورند و غوت غنبا و قوقاغنبا بقاف و الف نيز مينامند و بعضى ميكويند معرب كوتاكبنا لغت فرنكى است و بعضى كفته عصارهء علفى است و در چنبستان كه جزيرهءايست از جزاير شهر ناو و قريب به بندر چين است بهم ميرسد و آن دوا را فرفيران نيز نامند و آن دوائيست زرد تيره مائل بسرخى شبيه بصبر سقوطرى و از آن زردتر و نيست آن را طعم و رائحه قوى و طبيعت آن بر قول مجرّبين كرم و خشك در اولست ليكن بتجربه در اخر دويّم بلكه اوايل سيّم يافته شده مخرج اخلاط را مختلفه است باسانى از غير غائله و هر خلط فاسد را كه بايد در معده و كبد و ساير اعضا بقى و اسهال دفع نمايد و بسيار مفيد است استسقا و هيضهء محتبسه و يرقان و از خواص او آنست كه بسيار مكث نميكند در معده مانند مسهلات ديكر بلكه به زودى و اسانى فعل و اثر خود را نموده باخلاط فاسده دفع ميكردد بدون مغص بسيار و نيز نافعست اكثر امراض باردهء رطبه و دماغيهء صدريّه را مانند فالج و لقوه و استرخا و تشنج امتلائى و ضيق النفس و سرفهء حادث از بلغم رقيق و غليظ و ريزش نزلات و نيز