صنعت آن ريوند چينى افسنتين رومى از هريك يك درم و نيم زعفران چهار درم طباشير سفيد هشت درم كافور قيصورى يك دانك كوفته و بيخته سفوف سازند فصل در ذكر سكنجبينات راوندى سكنجبين راوندى درد سر و يرقان و سرسام و تب محرقه را سود دارد صنعت آن ريوند چينى سى درم بكوبند و در خريطه بزركى كنند به‌نحوىكه نصف خريطه خالى باشد و در دو من آب بپزند تا آب به نصف رسد و هر ساعت خريطه را بمالند تا قوت در آب دهد و شيره‌اش برايد بعد از آن خريطه را نيكو بمالند و بفشارند و بكلاب شسته آن كلاب را در مطبوخ داخل نمايند و خريطه را دور كنند و آب را با بيست استار خل خمر و يكمن شكر سفيد صافى بجوشانند و بقوام اورند شربتى ده درم و اكر اول مرتبه تخم كشوث را در كتان بسته شاهتره غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع از هريك ده درم در سه من آب بجوشانند تا به دو من رسد پس خريطهء تخم كشوث را نيكو بمالند و شيره‌اش بكشند و مطبوخ را مصفّى نموده از آن آب مطبوخ بدستور مذكور سكنجبين ريوندى مرتب نمايند در عمل اقوى مىباشد [ سكنجبين راوندى بنسخهء ديگر ] سكنجبين راوندى بنسخهء ديكر صاحب درد جكر را نافع است و اندر تبهاى محرق سرسام سودمند است صنعت آن تخم كاسنى بيست درم راوند چينى سى درم تخم كاسنى نيم كوفته و ريوند چينى را علىحده كوفته در كيسهء كتانى كنند و هر دو را در دو من آب به‌پزند تا به نصف رسد هر ساعت كيسهء ريوند را بمالند تا قوت آن در آب بازايد پس كيسه را براورده آب را صافى نمايند و با پنج استار خل خمر و يكمن شكر طبرزد بقوام اورند شربتى ده درم و اكر بجاى تخم كاسنى تخم كشوث كنند سرد بلكه بهتر است ليكن بايد كه تخم كشوث را در كيسهء كتانى سواى كيسهء راوند كنند و بجوشانند بدستور مذكور و ريوند را بمالند و كيسهء كشوث را نمالند و چون ربع آب برود صافى كنند و سكنجبين سازند [ سكنجبين راوندى بنسخهء سيد مظفر الدين شفائى ] سكنجبين راوندى بنسخهء سيد مظفر الدين شفائى مفتح سدّها است و نافعست از براى يرقان سدى و حميات مركبّه و درد جكر كه از كرمى باشد صنعت آن تخم كاسنى نيم‌كوفته بيست درم شاهتره تخم كشوث از هريك ده درم ريوند چينى پنج درم ريوند را كوفته در كيسهء كتانى كنند و با ادويه ديكر در دو من آب بجوشانند و زمان به زمان كيسهء ريوند را به پشت كفچه يا بدست بمالند تا شيره باز دهد بعد از آن صافى نمايند و يكمن قند سفيد يا عسل هركدام كه خواسته باشند و چهل مثقال سركه داخل نمايند و بجوشانند تا بقوام آيد شربتى پانزده درم با پنجاه درم كلاب بنوشند سكنجبين راوندى نيز از شفائى صلابت سپرز را نافع است صنعت آن ريوند چينى غاريقون پوست بيخ كبر پوست درخت بيد كزمازج افتيمون كل غافث تخم كشوث كاسنى از هريك ده درم در يك چهار يك سركه و آب خيسانيده بجوشانند و با يكمن قند بقوام اورند [ سكنجبين راوندى لنا ] سكنجبين راوندى لنا يعنى كه قدس سرّه مفتّح سدهاى كبد و مسكّن حرارت كبد و معده و قلب است و نافع است از براى حميات صفراوى و حمى محرقه و التهاب و كرب معدى زايل كند و معده را قوت دهد و اشتهاى طعام اورد و آن را بكوارد و دفع خمار كند و ادرار بول نمايد صنعت آن مغز تخم خيارين بيست و چهار درم مغز تخم خربزه دوازده درم تخم كاسنى پوست بيخ كاسنى از هريك پانزده درم باديان پوست بيخ باديان انيسون از هريك سه درم ريوند خطائى بيست مثقال قند سفيد يكمن بدستور مرتّب نمايند [ سكنجبين راوندى بنسخهء محمود بن الياس شيرازى ] سكنجبين راوندى بنسخهء محمود بن الياس شيرازى نافع از براى اصحاب اوجاع كبد و تفتيح سدّها و تليين طبيعت صنعت آن راوند چينى چهل درم تربد سفيد غاريقون هش سفيد بسفايج فستقى تخم كاسنى از هريك بيست درم زنجبيل سه درم مجموع را نيم‌كوفته در ده رطل آب بجوشانند تا ربع آن برود پس شكر سفيد يكمن و سركهء كهنه يك رطل داخل كرده بجوشانند تا بقوام آيد فرود آورده سرد كرده در شيشه نكاه دارند سكنجبين راوندى ديكر مفتّح سدها و مسهل است و نافعست از براى صلابت طحال صنعت آن راوند غاريقون هش سفيد فوة الصّباغين پوست بيخ كبر جنطياناى رومى كزمازج افتيمون اقريطى عصارهء غافث تخم كشوث تخم كاسنى از هريك ده درم نيم‌كوفته در دو رطل آب و چهار من سركهء انكورى جيد بخيسانند و صبحش بجوشانند تا ربع آن برود پس صافى نموده با يكمن قند سفيد بقوام اورند و اكر بجاى سركهء خالص سركه عنصل كنند بهتر است [ سكنجبين راوندى حار ] سكنجبين راوندى حار نافع از براى ضعف كبد و حميات بلغمى و مفتح سدّها و ادرار بول كند صنعت آن تخم كرفس رازيانه پوست بيخ باديان بيخ كرفس بيخ اذخر از هريك ده درم تخم كاسنى بيخ كاسنى از هريك هفده درم تخم خيار بادرنك تخم خربزهء مقشر از هريك دو درم ريوند چينى بيست درم قند سفيد يكمن سركهء انكورى و كلاب از هريك يك رطل بدستور مرتب نمايد [ سكنجبين راوندى معتدل ] سكنجبين راوندى معتدل تبهاى مركب و سوء مزاجات مركّب كبد را نافع باشد و مفتح سدّها و مدرّ بولست صنعت آن تخم كرفس رازيانه تخم كاسنى از هريك ده درم بيخ كرفس پوست بيخ باديان از هريك هفت درم بيخ كاسنى دوازده درم مغز تخم خيار بادرنك مغز تخم خربزه از هريك هفت مثقال همه را نيم كوفته در سه من آب و يك رطل كلاب و يك رطل سركه شب بخيسانند و سى درم ريوند چينى سوده در كيسهء كتانى بسته در مطبوخ انداخته بجوشانند و دم بدم آن را بمالند تا قوت جمله در آب آيد و چون يكمن آب بماند صافى نموده با يكمن قند سفيد بقوام اورند [ سكنجبين راوندى بارد ] سكنجبين راوندى بارد نافع از براى ضعف كبد و حميات حارّه و تفتيح سدّها و ادرار بول نمايد صنعت آن مغز تخم خيارين بيست و چهار درم مغز تخم خربزه دوازده درم تخم كاسنى پوست بيخ كاسنى از هريك پانزده ده درم باديان پوست بيخ باديان انيسون هريك سه درم ريوند چينى خطائى بيست مثقال قند سفيد يكمن بدستور مرتّب نمايند فصل در بيان اشربه راوندى مسمّى بدينارى [ شراب دينارى از صناعت بختيشوع ] شراب دينارى از صناعت بختيشوعست و كفته‌اند كه سبب تسميهء اين شراب بان اسم آنست كه بهر كس كه شربتى از اين شراب ميداد يك دينار ميكرفت و بعضى را كمان آنست كه در اين شراب چون ذهب محلول از براى تفتيح داخل ميكرد آن را شراب دينارى نامند و قومى ديكر كفته‌اند كه چون برنك دينار است آن را شراب دينارى ناميده يعنى شراب دينارى اللون و فرقهء را عقيده آنست كه نزد اطبّا دينار اسم تخم كشوث است و چون اصل و عمود در اين شراب تخم كشوث است آن را به اين اسم خوانده و بعضى كفته‌اند كه تخم كشوث را به اين اعتبار دينار ناميده‌اند كه دينار را هميشه در كيسه ميكنند و تخم كشوث را نيز لازم است كه در جميع مطبوخات و اشربه در كيسه كرده طبخ مينمايند به اين اسم مسمّى شده و به همين سبب آن را در فارسى تخم كيسه نامند و اين هيل در كتاب مختار كفته شراب دينارى كه به اين اسم موسوم شد به جهت آنست كه منسوب بان دينار كه طبيب متوكل عبّاسى بود و بالجملة اين شرابيست نافع از براى حميات عفنى و از براى جميع عفونات و سدّها و از براى آنچه در اعماق بدن باشد از اخلاط فاسده و از براى ضعف معده و كبد و امراض رحم و مثانه صنعت آن بنسخهء شيخ داود انطاكى زرشك منقى تخم كاسنى از هريك ده درم اصل السّوس چهار درم تخم كشوث غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع قنطوريون دقيق مصطكى رومى دارچينى پودنهء خشك از هريك سه درم اين ادويه نيم كوفته در آب مطبوخ تخم كاسنى و رازيانه و تخم شبت و كاوزبان و مويزج اجزا