نكاه دارند فربه كند و مداومت بران نمايند و اكر بر تمام بدن بمالند هم‌چنين ورمهاى خبيثه و رياح را دفع نمايد صنعت آن بكيرند خراطين و علق از هريك يكمن و نبات ابخره نيم كوفته دو من و در ده من آب بپزند تا نرم كردد و مهرّا شود و آب بثلث آيد پس آن را بپالايند و پياز نركس نيم كوفته ده سير تخم ابخره تخم خروع نيم كوفته پنج سير كرنب يك سير زفت سه سير شير خر نيمن در آن افكنند و باتش ملايم بجوشانند تا يكمن آب بماند آن را صاف نمايند و سه سير روغن بلاد ريخته و هفت سير روغن كنجد تازه در آن ريزند و باتش ملايم بجوشانند تا آب برود و روغن بماند در ظرفى نكاه دارند و عند الحاجة به كار برند دهن المفاصل جهت وجع مفاصل مزمن منقول از طب فرنكى صنعت آن روغن صمغ درخت پسته روغن بابونه از هريك شش مثقال روغن روباه روغن سنبل از هريك سه مثقال ميعهء سائله دوازده مثقال مرهم خطمى سى و شش مثقال درهم نموده بر بدن مواضع موجعه بمالند [ نسخهء مرهم خطمى ] نسخهء مرهم خطمى اين است ريشهء خطمى سى و شش مثقال بزر كتان حلبه پياز عنصل از هريك بيست و چهار مثقال كوبيده در سه چهار يك آب باتش ملايم يك شبانه روز بجوشانند تا مانند مرهم شود پس از پالايش بكذرانند و يك‌صد و پنجاه درم زيت داخل كرده باتش ملايم بجوشانند تا روغن از ثفل جدا كردد پس صافى نموده استعمال نمايند [ دهن ناريكير ] دهن نارى كير از تراكيب اطباى هند است نافعست از براى رياح غليظه و از براى اوجاع رحم بارده صنعت آن بنسخهء شيخ رئيس در قانون سكبينج بارزد هندى سعد خردل سفيد از هريك پانزده درم علك الانباط هشت درم جاوشير چهار درم قرفة الطّيب قسط زراوند طويل زراوند مدحرج از هريك دو درم وجّ تركى اشق خيارشنبر كه آن را ناريكير كويند و دواى مشهور است فل عاقرقرحا از هريك دو درم و نيم زرنباد درونج عقربى جندبيدستر حسك سداب صحرائى سداب جبلى قيصوم اصل السوس ارد اشيران موكرنب مرزنجوش قرنفل پستانى از هريك نيم درم مر صافى حلتيت طيب حلتيت منتن انجدان از هريك ربع درمى زيت نه رطل آب هجده رطل ادويه را نيم كوفته زيت و آب را داخل كرده چندان بجوشانند كه آب برود و روغن بماند پس فرود آورده بپالايند و در شيشه كرده سرش را بسته نكاه دارند شربتى از نيم درم تا دو درم باب سرد [ دهن ناردين ] دهن ناردين يعنى روغن سنبل رومى منافع اين روغن بسيار است و اين دهن اشرف ادهانست نافع است از براى هر وجعى كه بوده باشد از برودت در باطن جميع امراض بارده چون فالج و لقوه و رعشه و استرخاى اعصاب و اوجاع مفاصل و عرق النسا و رياح باطنى و مسكن اوجاع اذن بارده است و زائل ميكرداند اوجاع آن را و مزيل صداع و شقيقه است و سعوط كردن بان و تحسين رنك مىكند و زائل ميكرداند قولنج و مغص و زحير را و نافعست از براى اوجاع مغص و زحير و تسكين اوجاع كبد و بطن ميدهد و تسخين رحم مىكند و بمزرقه ميچكانند در احليل سى نفع ميدهد از براى كرده و مثانه و استرخاى مثانه و زياده مىكند نعوظ را و نافعست از براى ضعف معده و جكر و كليه و ثقل سمع و درد رحم و احتباس حيض و درد اعضا و اعصاب شربا و ضمادا و احتقانا صنعت آن بنسخهء شيخ رئيس بدانكه اين روغن را سه طبخه است صنعت طبخهء اولى بكيرند قصب الذريره سعد كوفى برك غارعود بلسان ساذج هندى راسن اذان الفار اذخر مكّى ابهل برك مورد قردمانا مرزنجوش از هريك دو اوقيه اجزا را نيم كوفته در ديك كنند و به شراب و آب خالص بخيسانند و بعضى بجاى شراب نبيذ زبيب و عسل كفته‌اند ميفرمايند كه هرگاه من اين روغن را ساخته‌ام بجاى شراب و نبيذ عرق فرنجمشك كرده و مرضى از آن زياده از آنچه روغن ناردينى كه شراب يا نبيذ داشته منتفع كرديده‌اند بايد كه بوده باشد آب و شراب يا آب و عرق فرنجمشك آن مقدار كه از روى ادويه دو انگشت بركردد پس بيندازند در آن روغن كنجد تازه پنج قسط و باتش ملايم در ديك مضاعف شش ساعت آن را بپزند و هر لحظه آن را حركت دهند پس از آتش بركيرند و بكذارند تا سرد شود و بپالايند و بعضى بجاى پنج قسط روغن كنجد پنج من كفته‌اند و در نسخهء يحيى بن عيسى بن جزله وزن روغن كنجد هفت رطل و نيم است و بعضى كفته‌اند كه بعد از آن در آب و شراب خيسانيده باشند اجزا را در ديك مضاعف بجوشانند و لمحه بلمحه برهم زنند تا آب و شراب برود و روغن بماند پس بپالايند و بكذارند تا سرد شود و در نسخهء كه حكيم مومن در تحفة المؤمنين ذكر كرده بر اجزاى طبخهء اولى كه ذكر شده قسط تلخ ناردين از هريك دو اوقيه افزوده و كفته كه اجزا را نيم كوفته در شش صد مثقال شراب كهنه يا جمهورى يا نبيذ زبيب و عسل و دو هزار و يك‌صد و پنجاه مثقال آب تا شش ساعت نجومى بجوشانند بعد از آنكه يك شبانه روزى خيسانيده باشند صنعت طبخهء ثانيه بكيرند غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع عصارة مورد تر سليخهء سياه مرمكى صافى از هريك دو اوقيه و نيم كوفته داخل كنند در آن آب يا شراب آن مقدار كه تر سازد ادويه را و روغن مطبوخ را كه در آن جوشانند نسوزد و باتش ملايم در قدر مضاعف سه ساعت بجوشانند و سرد كرده بپالايند و بعضى اين اجزا مذكوره در طبخهء ثانيه را از هريك پنج استار و دارچينى و حماما از هريك سه استار آورده و كفته كه همه را نيم كوفته به شراب ممزوج باب يا نبيذ عسل و زبيب ممزوج باب يا جمهورى تر كنند آن مقدار كه دو انگشت از سر دواها بكذرد و آن روغن صافى نموده از طبخهء اولى را با وى بياميزند و باتش ملايم در ديك مضاعف سه ساعت بجوشانند تا آب و شراب برود و روغن بماند پس بپالايند و سرد كنند و حكيم مير مومن اجزاء طبخهء ثانيه را به اين موجب ذكر كرده كل سرخ دارچينى حماما آب برك مورد تازه اكر يابند و الا برك مورد خشك كنند و سليخه و مر صافى از هريك بيست و سه مثقال و كفته كه تا سه ساعت ثانيا بجوشانند كه به نصف رسد و بپالايند و در نسخهء يحيى بن عيسى بن جزله اجزاء طبخهء ثانيه كل سرخ و آب مورد از هريك سه اوقيه و حماما دو اوقيه است صنعت طبخهء ثالثه ناردين يعنى سنبل رومى قرنفل ميعهء سائلهء از هريك سه اوقيه جوزبوا پنج اوقيه روغن بلسان شش اوقيه ادويه را نيم كوفته آب داخل كنند و بر آتش نهند و چون كرم شود داخل كنند در آن روغن مطبوخ مذكور و روغن بلسان و ميعهء سائله را و حركت دهند تا نيكو مخلوط شود و بجوشانند تا آب برود و روغن بماند پس بپالايند و سرد كرده در شيشه كنند و سر آن را محكم كنند و در وقت حاجت به قدر حاجت براورده باز سر آن را محكم بندند كه هوا كسر قوت آن نكند و بعضى كفته‌اند كه در اين طبخه سنبل رومى قرنفل و ميعهء سائله از هريك ربع رطلى جوزبوا پنج اوقيه روغن بلسان نيم رطل است ادويهء خشك را نيم كوفته با شراب ممزوج باب آن مقدار كه دو انگشت از سر او بركردد باتش ملايم در قدر مضاعف بجوشانند و چون به جوش آيد روغن مطبوخ را داخل كنند و بجوشانند تا آب و شراب برود و روغن بماند پس فرود آورده بمالند و بپالايند و ديكرباره در ديك كنند و روغن بلسان و ميعهء سائله را داخل كنند و حركت دهند آن را تا حل شود پس از آتش فرود آورده سرد كرده در شيشه نكاه دارند و سر آن را محكم بندند و حكيم مير محمد مومن اجزاء طبخهء ثالثه را به اين موجب ذكر كرده سنبل رومى سنبل الطيب