محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
1249
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
صنعت آن هليلهء سياه بليله شير امله از هريك پنج درم زاج سفيد يك درم مقل ازرق دو درم مقل را در آب بكدازند و باقى ادويه را كوفته و بيخته بان سرشته حب سازند شربتى دو درم باب نيم كرم حبّ مقل ديكر كه همين منفعت دارد صنعت آن هليلهء سياه بليله املهء منقى از هريك دو درم مقل اليهود برابر تمام ادويه مقل را در آب كندنا حل كرده باقى ادويه را كوفته و بيخته بان سرشته حب سازند [ حبّ مقل جهة بواسير از مير محمد مسيح طبيب ] حبّ مقل جهة بواسير قلمى فرمودهاند از مير محمد مسيح طبيب است كه فقير بسه واسطه ارشاد علم طب از آن معدن فضل و دانش نموده بدين ترتيب كه فقير از والد خود مير محمّد هادى تعليم يافته و معزى اليه از مير محمد تقى از والد خود مير محمد مسيح صنعت آن صبر سقوطرى پنج مثقال پوست هليلهء زرد مصطكى رومى زراوند مدحرج دارشيشعان از هريك دو مثقال پوست بليله غاريقون هش سفيد محمودهء مشوى از هريك يك مثقال كل سرخ تربد سفيد مدبر افتيمون اسطوخودوس ريوند چينى بيخ لفاح از هريك سه مثقال مقل ازرق پنج مثقال مقل را در آب كندنا حل كرده باقى ادويه را كوفته و بيخته بروغن كاو چرب نموده حبوب ساخته در سايه خشك نمايند شربتى يك مثقال حبّ مقل بنسخهء ديكر درد معده و امعا و بواسير را نافع باشد صنعت آن هليلهء سياه املهء منقى بليله از هريك جزوى مقل برابر همه در آب كندنا حل كنند و داروهاى ديكر كوفته و بيخته در آن بسرشند و حب سازند شربتى دو درم حبّ مقل بنسخهء ديكر صنعت آن پوست هليلهء زرد پوست بليله هليلهء سياه املهء مقشر از هريك دو درم مقل چهار درم در آب بخيسانند تا حل شود و ادويه را كوفته و بيخته بدان بسرشند و حب سازند شربتى تا دو درم حبّ مقل بنسخهء ديكر درد معده و امعا و بواسير را نافعست صنعت آن هليلهء سياه پوست هليلهء كابلى املهء منقى از هريك جزوى مقل ازرق دو جزو صبر زرد تربد مدبر از هريك يك جزو نيم اجزا را كوفته و بيخته بروغن بادام چرب كنند و با آب حب سازند حبّ مقل ديكر چون چند شب متوالى بخورند درد بواسير را تسكين دهد و بغايت نافع باشد صنعت آن هليلهء سياه پوست هليلهء كابلى منقى مقل ازرق از هريك چهار درم تربد سفيد يك درم نمك هندى نيم درم سنبل الطيب زعفران دارچينى سليخه از هريك دو درم مقل را در آب كندنا بخيسانند تا حل شود باقى ادويه كوفته و بيخته باب كندنا و مقل بسرشند شربتى دو مثقال حبّ مقل بنوع ديكر شقاق مقعده را سود دارد و طبخ را نرم كند و محرور المزاج را موافق باشد صنعت آن پوست هليلهء زرد پوست هليلهء كابلى مقل ازرق از هريك ده درم كثيرا پنج درم انجير سيعدد در آب بپزند تا مهرّا شود و بپالايند و مقل و كثيرا را در آن حل كنند و پوست هليلجات را كوفته و بيخته بان بسرشند و حب سازند شربتى از دو درم تا سه درم حبّ مقل كه جهة شقاق و بثور و اوجاع مقعده نافعست هرگاه طبيعت قبض باشد صنعت آن هليلهء سياه پوست هليلهء كابلى از هريك ده درم سكبينج سه درم حرف ابيض بريان دو درم مقل نرم چرب پانزده درم مقل را در آب كندنا حل كنند و حبّها سازند شربتى دو درم تا چهار درم حبّ مقل كه اماس دقيق را سودمند و كاسر رياح بود صنعت آن تخم كرفس هزاراسپند انيسون مصطكى زعفران از هريك يك درم پوست هليلهء كابلى امله سكبينج مقل از هريك دو درم پودنهء صحرائى فطراساليون اذخر قسط زرنباد درونج اسارون از هريك سه درم اجزا را كوفته و بيخته باب سداب تازه حب سازند شربتى يك مثقال حبّ مقل قابض صنعت آن پوست هليلهء كابلى كه بروغن بادام چرب و يا بريان كرده باشند هليلهء سياه املهء مقشر از هريك دو سير مرجان كهربا از هريك ده مثقال اجزا نرم كوفته و بيخته مقل را برابر اجزا مقل را در آبى كه آهن تاب كرده باشند حل نموده اجزا را بان بسرشند و حب سازند شربتى دو درم حبّ مقل قابض ديكر اسهال و پيچش را كه از بواسير باشد سود دارد صنعت آن پوست هليلهء كابلى پوست هليلهء زرد كه بروغن بادام بريان نموده باشند هليلهء سياه املهء مقشر از هريك دو درم بسد كهربا ودع سوخته از هريك درمى مقل ازرق برابر همهء اجزا مقل را در آب كندنا حل سازند و اجزا كوفته و بيخته باب بسرشند و حب سازند شربتى دو درم [ دهن مقل ] دهن مقل منقول از طبّ كيميائى براكلسوس نافع بواسير را صنعت آن بكيرند مقل ازرق صافى خالص را و بخيسانند در عرق شراب يا در سركه و بدستور مقرر در قرع و انبيق تقطير نمايند و يا بشيشه كردن كج پس مقطر مىشود اولا آب و بعد از آن دهن و باقى ميماند در اسفل قرع نيز دهن فصل در بيان ضماداتيكه اصل و عمود در انها مقل است ضماد مقل استسقا را كه از برودت معده و جكر بوده باشد نافعست صنعت آن حماما سنبل الطيب قردمانا از هريك ده درم مقل ازرق اشق از هريك هشت درم سعد پنج درم صبر مرمكى كندر حب بلسان از هريك هفت درم لادن شش درم سليخه پيه بط عاقرقرحا ميعهء خشك كل سرخ سيساليوس زراوند اكليل الملك قرنفل مصطكى از هريك پانزده درم عصارهء قثاء الحمار شحم حنظل از هريك سه درم صمغها را با شراب حل كنند و باقى ادويه را كوفته و بيخته چنانچه رسم است درهم بسرشند و بر شكم ضماد كنند ضماد مقل جهة كشودن دم بواسير در ساعت صنعت آن آب پياز آب برك كندنا كرفته مقل ازرق در آن حل كرده بخور مريم شحم حنظل مغز بادام تلخ عرطينثا سركين كبوتر بچّه آرد كندم سياه شده كوفته بر آن پاشيده ضماد كنند ضماد مقل چون بر كمر اندازند بواسير و جميع امراض امعا را مفيد است صنعت آن مقل ازرق تخم كندنا عسل آتش نديده از هريك پنج مثقال علك البطم زفت رومى قسط تلخ برك مورد از هريك سه مثقال ميعهء سائله راتينج از هريك دو مثقال افيون يك مثقال آرد عدس ده مثقال ادويه را كوفته و بيخته با سه عدد زردهء تخم مرغ و دو درم پيه بروغن زيت كداخته با عسل بسرشند على الرسم و بر كرباس آب نديده ماليده ضماد نمايند و در نسخهء ديكر بزرك پنج مثقال نيز داخل است ضماد مقل كه بجهة بواسير مفيد است صنعت آن تخم كندنا بزرك مقل ازرق از هريك پنج درم كوفته بروغن كاو سرشته ضماد نمايند ضماد مقل ديكر كه همين منفعت دارد صنعت آن مازوى سبز كندنا كه در روغن كاو بريان كرده باشند از هريك پنج درم مقل ازرق يك درم زعفران نيم درم افيون يك دانك نيم درهم سرشته ضماد نمايند و در نسخهء ديكر ضماد بجاى مازوى سبز پياز است و وزن افيون يك دانك است ضماد مقل ديكر استسقا را كه از برودت كبد و معده باشد نافع است صنعت آن حماما سنبل الطيب قردمانا از هريك ده درم مقل ازرق اشق از هريك پانزده درم سعد كوفى پانزده درم صبر سقوطرى مرّمكى كندر حب بلسان از هريك چهار درم قسط تلخ عاقرقرحا ميعهء سائله سيساليوس ريوند چينى اكليل الملك قرنفل مصطكى از هريك پنج درم عصارهء قثاء الحمار شحم حنظل از هريك سه درم صموغ را در شراب حل نمايند و باقى ادويه كوفته و بيخته بان سرشته ضماد نمايند و اكر قاروره سفيد و رقيق باشد ماء الاصول بدهند و اين نسخه همان نسخهء قبل است الا آنكه در اوزان مختلف است و قسط داخل ندارد ضماد مقل درد و اماس بواسير را بنشاند و انشقاق رحم بازدارد صنعت آن مقل ميعهء سائله مغز استهء زردالوى