محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
1241
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
چنانچه رسم است بسرشند اجزا اينست صندل سفيد عود هندى قرنفل از هريك هفت مثقال اشنه قاقله بنفشه صمغ عربى دارچينى از هريك سه مثقال مرواريد ناسفته مرجان كهربا ياقوت سرخ از هريك شش مثقال ورق نقره زعفران عنبر اشهب از هريك دو مثقال ورق طلا مشك خالص ابريشم مقرض از هريك يك مثقال اجزا كوفته و بيخته بدستور متعارف بعسل و نبات بقوام آورده بسرشند و بعد از چهل روز شربتى دو درم [ مفرّح جالينوس ] مفرّح جالينوس قضيب را سخت كند و اوعيهء منى بيفزايد و دل و دماغ و اعضا را قوت دهد و شهوت جماع زياده كند و رنك بشره را صاف سازد و خون صالح در بدن زياده كند و نعوظ اورد و دوستى مرد در دل زن پيدا سازد صنعت آن مرواريد ناسفته بسد انيسون بهمن سفيد از هريك يك درم بيخ كاكنج بيخ لبلاب صمغ عربى كثيرا از هريك نيم درم كزمازج سعد كوفى سليخه دارچينى مصطكى رومى كاوزبان خولنجان فرنجمشك صندل سفيد زراوند كرد فقاح اذخر از هريك يك مثقال اجزا كوفته و بيخته با سه چندان عسل صاف كرده بسرشند و هنكام خواب زمان پيش از مجامعت مقدار يك مثقال با آب نيم كرم ميل نمايند مفرّح ديكر مقوى دل و دماغ باشد و تقويت باه كند و ديكر منافع بسيار دارد صنعت آن فلفل زنجبيل سنبل الطيب دارفلفل هيلبوا جوزبوا قاقلهء كبار شيطرج هندى لسان العصافير درونج بادرنجبويه مصطكى رومى كل كاوزبان خولنجان فرنجمشك مرواريد ناسفته صندل سفيد زراوند مدحرج سليخه ورق كل سرخ ياقوت رمانى بهمنين از هريك دو درم بسباسه شش درم پوست ترنج سه درم پوست هليله يك درم عنبر اشهب مشك از هريك يك درم زعفران دو درم شيرهء نبات عسل صاف سه وزن ادويه اجزا كوفته و بيخته بدستور معمول بسرشند شربتى دو درم مفرّح حار بنسخهء حاوى صغير نافع از براى خفقان و ضعف قلب بارد صنعت آن كاوزبان درونج عقربى از هريك شش درم زرنباد سه درم كوفته و بيخته بعسل كف كرفته بسرشند شربتى از آن يك مثقال مفرّح حار بنسخهء اختيارات بديعى خفقان سرد و ضعف دل را سود دارد صنعت آن كاوزبان بادرنجبويه بهمن سرخ بهمن سفيد از هريك هشت درم امله در مثلث خيسانيده خشك كرده و بريان نموده بيست درم تخم فرنجمشك هشت درم عود قمارى ده درم كل مختوم مرواريد ناسفته از هريك يك مثقال زعفران يك درم قرنفل بسد كهربا زرنب كشنيز خشك از هريك دو درم كبابهء چينى سه درم ورق كل سرخ صندل مقاصرى از هريك پنج درم عسل اهليلج چهار يك من ياقوت رمانى ورق نقره محلول از هريك نيم درم زرنباد سه درم درونج يك درم دارچينى دو درم مويز منقى نيمن قند سفيد يكمن نيم كهربا و بسد هر دو را سوخته و جواهر بر روى سنك سماق صلايه كرده و باقى ادويه كوفته و بيخته مويز منقى را در آب بپزند تا مهرا شود و با قند سفيد بقوام اورند عسل و هليله را در آن داخل كنند و ادويه بدستور بان بسرشند و در ظرف چينى نكاه دارند و بعد از شش ماه استعمال كنند شربتى يك مثقال و در نسخهء ديكر املهء بريان ده مثقال و در نسخهء ديكر بجاى ياقوت زرد ياقوت رمانى و بجاى وزن نقره محلول وزن امله ده درم وزن قند نيمن است و نسخهء اول اصح است و در نسخهء ميزان الطّبايع بجاى بادرنجبويه بالنكو است و كفته كه چهار يك من شصت و چهار درم است و نيمن يكصد و بيست و هشت درم و يك و نيمن سه صد و هشتاد و چهار درم است اين تركيب بيست و پنج جزو است به غير از مويز منقى و قند و وزن اين بيست و پنج جزو تخمينا يك صد و شصت و نه درم مىشود مزاج كرم در اخر درجهء اوّل و خشك است در اول درجهء ثانيه مفرّح حار منقول از قرابادين قلانسى صنعت آن كهربا شش درم زعفران سه درم لسان الثور ده درم املهء منقى شش درم بادرنجبويه هفت درم ساذج هندى چهار درم تخم بالنكو پنج درم ورق كل سرخ ده درم زرنباد سه درم مشك خالص يك درم درونج عقربى دو درم عنبر اشهب دو مثقال اسطوخودوس دو درم دارچينى چهار درم حجر ارمنى مغسول ياقوت رمانى از هريك يك درم نمام دو درم مرواريد ناسفته بيست درم سنبل الطيب سليخه هيلبوا قاقله از هريك يك درم مرجان سه درم اجزا كوفته و بيخته بعسل بسرشند اين نسخه بيست و پنج جزو است و وزن اجزا تخمينا يكصد و دو درم است مزاج كرم در وسط درجهء اولى و خشك است در وسط درجهء ثانيه بنسخهء ديكر درونج عقربى كاوزبان زرنباد از هريك شش درم بادرنجبويه سه درم كوفته و بيخته به شراب سيب شيرين بسرشند و بعضى كفتهاند بعسل بسرشند و قومى هر دو را اوردهاند و بعضى كفتهاند كه اول مرتبه به شراب سيب مثل ادويه بسرشند و بعد از آن بعسل مصفى دو وزن ادويه شربتى يك مثقال اين نسخهء چهار جزو است و وزن اجزا بيست و يك درم است و مزاج كرم در اخر درجهء دويم و خشك است در يك درجه مفرّح حار ديكر خفقان و ضعف دل را كه از سردى باشد ببرد صنعت آن پوست اترج بادرنجبويه غنچهء كل سرخ تخم خيارين از هريك سه درم بهمن سرخ بهمن سفيد از هريك دو درم نيم زعفران دو درم دارچينى يك درم و نيم تخم كرفس يك درم مشك خالص يك مثقال روغن بادام شيرين پنج مثقال نبات سفيد ترنجبين سفيد از هريك نيمن نبات و ترنجبين را در كلاب حل سازند و بقوام اورند و ادويه را كوفته و بيخته بان بسرشند شربتى يك مثقال [ مفرّح حار تاليف حكيم معصوم شيرازى ] مفرّح حار تاليف حكيم معصوم شيرازى ضعف دل را كه از سردى باشد سود دارد و موافق مزاج پيران بود صنعت آن زرنباد درونج عقربى كاوزبان از هريك سه درم جندبيدستر قاقلهء كبار قرفه بادرنجبويه از هريك دو درم قرنفل زنجبيل از هريك يك درم اشنه بهمن سرخ و سفيد از هريك سه درم مرواريد ناسفته بسد مرجان قرمزى از هريك دو درم مشك خالص عنبر اشهب از هريك نيم درم ورق طلا محلول دو دانك جواهر صلايه كرده باقى ادويه را كوفته بحرير بيخته با سه وزن ادويه عسل مصفّى بسرشند شربتى يك مثقال مفرّح حار نافع از براى سوى مزاج بارد قلب و ضعف قلب از برودت و خفقان بارد صنعت آن مصطكى عود هندى دارچينى قرنفل سك سنبل الطيب جوزبوا كبابهء چينى قاقلهء كبار دانهء هيل پوست اترج از هريك يك مثقال مشك خالص چهار دانك كوفته بحرير بيخته برب به شيرين و رب انار شيرين و آب كل به قدر حاجت سرشته معجون سازند مفرّح حار نافع از براى ضعف قلب و خفقان حادث از سوى مزاج بارد ساذج و حادث از خلط بارد صنعت آن كهرباى شمعى جندبيدستر از هريك پنج درم پوست اترج سه درم فرنجمشك چهار درم كوفته و بيخته به شراب سيب شيرين سرشته معجون سازند مفرّح حار بنسخهء ديكر صنعت آن قرنفل خولنجان بسباسه قاقلهء كبار اشنه كل قرنفل كاوزبان زنجبيل مصطكى ورق كل سرخ مرواريد ناسفته زعفران پوست اترج از هريك سه درم قرفه چهار درم جوزبوا بهمن سرخ و سفيد سنبل الطيب خصية الثعلب نارمشك فرنجمشك از هريك پنج درم بسد كهربا از هريك يك درم ياقوت كبود ورق نقره مشك خالص از هريك نيم درم سعد كوفى دو درم و نيم قند سفيد يكمن عسل مصفى به قدر حاجت بدستور مرتب سازند شربتى يك درم و اكر چند روز در جو نكاه دارند كه مزاج كيرد خوبست [ مفرّح حار منقول از قرابادين نجيبى جهة خفقان و ماليخوليا ] مفرّح حار منقول از قرابادين نجيبى جهة خفقان و ماليخوليا و وحشت و تقويت معده و اشتها و هضم طعام نافع و موى را سياه دارد و رنك رخسار را نيكو كرداند صنعت آن بادرنجبويه قشور اترج قرنفل قرفه زعفران مصطكى جوزبوا قاقلهء كبار نارمشك سك بهمنان زرنباد درونج تخم فرنجمشك بالسويه از هريك دو جزو مشك عنبر نصف جزو هليلهء كابلى بيست عدد امله سيعدد