محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
1073
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
سوسن يكصد و پنجاه مثقال با امثال آن روغن سوسن بدستورى كه در قاعدهء ساختن مرهم مذكور است ترتيب دهند و صموغ را در سركه حل كنند و عسل به قدر سركه اضافه نمايند ضماد كه دمل را نرم سازد و اورام را نافع باشد صنعت آن خردل سفيد تخم كتان حلبه انجير زرد از هريك جزوى با روغن كتان و قدرى موم اجزا كوفته و بيخته بسرشند و همچون مرهم نرم ساخته بر دمل كذارند ضماد ديكر دمل را پخته سازد و سر وا كند صنعت آن خمير ترش سه جزو بورهء ارمنى سركين كبوتر سركين خركوش از هريك جزوى روغن زيت آن قدر كه اجزا در آن بسرشند و بر دمل بكذارند ضماد لانفجار الدماميل صنعت آن موم سفيد پنج مثقال زفت دو مثقال راتينج يك مثقال پيه مرغ خانكى روغن كاو در يك ديكر كداخته تخم مر و حلبه تخم خطمى حماما از هريك يك مثقال خاكستر ريشهء كلم استخوان تمر هندى كثيرا صمغ بادام كوفته و بيخته با يكديكر ممزوج ساخته ضماد نمايند ضماد كه دمل را بپزاند صنعت آن تخم جرجير كوفته بروغن كاو بپزند و نرم بسايند و مرهم سازند و بر وى نهند ضمادى كه دماميل را منفجر سازد صنعت آن برك حلبه از هريك ده درم ميعهء سائله چهار درم موم سفيد بيست درم بروغن ياسمين ضماد نمايند ضمادى كه ديدان و حب القرع و حيات را بكشد و باسهال دفع كند صنعت آن شحم حنظل زهرهء كاو و عصارهء قثاء الحمار صبر قطران از هريك جزوى باب افسنتين بسرشند و بر حوالى ناف ضماد كنند ضماد كه ديدان از قبيل حيات و حب القرع را بكشد صنعت آن شيح ارمنى تربد از هريك دو درم شحم حنظل عصارهء قثاء الحمار از هريك يك درم صبر ترمس افسنتين رومى از هريك سه درم كوفته باب شيح ارمنى ضماد نمايند ضماد كه ديدان و حيات را اخراج نمايد صنعت آن كلقند ترياق فاروق قسط تلخ مرزنجوش مر از هريك جزوى باب شيح ضماد كنند ضماد كه چون بر روى شكم بندند جهت اخراج كرم مفيد است صنعت آن شحم حنظل زهرهء كاو عصارهء قثاء الحمار قطران صبر بدستور ضماد نمايند ضماد كه همين نفع دارد صنعت آن شونيز دو درم كوفته باب حنظل سرشته بر ناف ضماد نمايند ضماد كه ذات الجنب و شوصه را نافع باشد صنعت آن آرد جو آرد باقلا بنفشه حلبه خطمى سفيد كل نيلوفر ورق كل سرخ سبوس كندم اجزا مساوى كوفته و بيخته با قدرى آب بهپزند و موم سفيد و روغن بنفشه اضافه كنند و درهم اميخته ضماد نمايند ضمادى كه جهت ذات الجنب نافع است صنعت آن آب برك توله كه خبازى است آب برك بنفشه شير كاو تخم توله كه تخم خبازى است بابونه سفيد آب نشاسته برك بنفشه اكليل الملك زردهء تخم مرغ كثيرا در آب برك كلم حل كرده آنچه كوفتنى است كوفته مجموع را كوفته درهم اميخته بر روى كرباس آب نديده ماليده نيم كرم روزى سه بار بخيسانند ضماد به جهت ذات الجنب و ذات الصّدر صنعت آن آرد جو آرد كندم آرد نخود آرد باقلا مساوى با آب كدوى تازه آب عنب الثعلب شير دختر لعاب كل خطمى روغن كدو خمير كرده نانى بحجم دو انگشت ساخته بر تابه نيم پخته بعد از ماليدن قيروطى بران نيم كرم بر موضع درد بهبندند اما بايد كه بعد از استفراغ او باشد ضماد يكه ذات الجنب و ذات الرّيه را نافع باشد صنعت آن سر بنفشه بابونه تخم شبت سبوس كندم تخم خطمى تخم كتان آرد جو آرد حلبه همه را بهپزند و صاف كنند و روغن بنفشه داخل كرده بان بجوشانند تا غليظ كردد و ضماد نمايند و در نسخهء ديكر روغن بنفشه بادام است ضماد لذات الصدر بجهة نضج صنعت آن برك كلم برك رازيانه اكليل الملك سر بنفشه جو مقشر نيم كوفته كندر سوده در سه مرغابى و پيه مرغ كداخته حل نموده باهم اميخته بر روى كرباس آب نديده با زردهء تخم مرغ سرشته نيم كرم با قليلى روغن زيتون روزى دو بار و شبى دو بار نيم كرم بر آن موضع بچسبانند [ ضماد للرعاف ] ضماد للرعاف كه چون اندكى بر پيشانى مالند قرصى از آن ساخته بر يافوخ نهند قطع خون نمايد هرچند بسيار باشد صنعت آن امله را با آب برك بارتنك و اندكى كافور نرم سائيده بطريق مستور استعمال نمايند ضماد ديكر كه همين عمل دارد صنعت آن امله را با آب برك كشنيز تازه و اكر نباشد باب نقوع كشنيز خشك و اندكى كافور سائيده استعمال نمايند ضماد ديكر كه همين اثر دارد صنعت آن تخم خشخاش تخم كاهو و اندكى كافور آب با برك بارتنك سائيده به كار برند ايضا برك بارتنك به تنهائى و سركين تازهء بچهء كاو كرماكرم نيز به تنهائى همه اثر دارد اكر قليلى باشد ضماد لوجع الشديد فى الرّمد صنعت آن اكليل الملك بزر الكتان زعفران دقيق الكعك اجزا مساوى با سفيدهء تخم مرغ ضماد كنند ضمادى كه ريش سر كودكان و بينى را نافع است صنعت آن زراوند طويل خبث الحديد فضه مرداسنك بروغن زيتون ضماد نمايند ضماد ديكر كه همين عمل كند صنعت آن مرداسنك مغز بادام تلخ زرد چوبه با سركه و روغن كل سرخ سرشته ضماد نمايند مكررا ضماد ديكر كه همين نفع دارد صنعت آن دمالاخوين را با روغن تخم كدوى شيرين سرشته ضماد نمايند و اكر روغن تخم كدو بسيار نباشد مغز تخم كدو مغز تخم هندوانه مغز تخم خيارين و دمالاخوين كل ارمنى با اندك ابى بسايند و يا بىاب ضماد نمايند ضماد كه ريش ميان بينى و خيشوم را نافع است صنعت آن دمالاخوين سفيداب قلعى شسته مغز تخم كدوى شيرين مغز تخم هندوانه مغز تخم خيارين كافور قيصورى كوفته با شير دختر نيكو صلايه نموده در اندرون بينى ضماد نمايند و اين ضماد براى ريش سر اطفال نيز مفيد است ضماد كه زلق الامعا كه بسبب ضعف قوت ماسكه باشد بازدارد صنعت آن سعد مصطكى اقاقيا لادن لحيّة التيس مازوى سبز ماميثا از هريك سه درم پوست جو سماق كلنار از هريك چهار درم كوفته باب برك مورد بسرشند و بر شكم ضماد كنند ضماد ديكر زلق الامعاى صفراوى را بازدارد و نافع باشد صنعت آن برك مورد خشك برك اسفند كل سرخ كلنار از هريك جزوى كوفته و بيخته باب بسرشند و ضماد كنند ضماد ديكر زلق الامعا را نافع باشد صنعت آن سعد مصطكى اذخر قصب الذريره نمام مرزنجوش از هريك پنج درم عود هندى قرنفل جوزبوا از هريك دو درم اجزا كوفته و بيخته با آب برك مورد سرشته ضماد نمايند ضماد ديكر كه سپرز را نافع است صنعت آن برك سداب خشك ده درم پودنه سه درم بورهء ارمنى پنج درم اشق هفت درم بوره و اشق را در سركهء كهنه حل سازند و سداب و پودنه كوفته درهم بسرشند و بر سپرز ضماد نمايند ضمادى كه سرسام را نافع است صنعت آن تراشهء كدو و خيار برك كاهو برك عنب الثعلب همه تر و تازه با كلاب و سركه ضماد نمايند و اكر همه بدست نيايد آنچه بهم رسد از اينها نمايند [ ضماد سلمويه ] ضماد سلمويه قلانسى از وى نقل كرده و كفته ميكويد كه اكر اين ضماد را بر فم معده ضماد نمايد قئ مىآورد و اكر بر سرّه ضماد كنند اسهال مىكند و اكر بر عانه ضماد نمايند ادرار طمث مىكند صنعت آن بكيرند برنج كابلى مقشر عصارهء قثاء الحمار از هريك سه مثقال خربق سفيد مرداسنك از هريك چهار درم زبد البحر پنج درم عكر زيت ده مثقال موم پنج درم موم را در اكر زيت بكدازند و ادويه را كوفته و بيخته بان بسرشند و بر كاغذى ماليده ضماد كنند ضماد سلمويه به نسخهء ديكر صنعت آن برنك كابلى مقشر عصارهء قثاء الحمار از هريك سه مثقال خربق سفيد مرداسنك از هريك چهار درم پيهكردهء بز موم سفيد موم زرد از هريك پنج درم موم را در روغن زيت بكدازند و باقى ادويه را كوفته و بيخته بان بسرشند و بر روى كاغذ پارهء ماليده ضماد نمايند بر معده تا ناف يا عانه و هر محلى كه خواهند و بعضى بجاى زيت عكر زيت اوردهاند و در نسخهء ديكر حكيم معصوم پيه كرده و موم داخل نيست و در نسخهء حكيم مير محمّد مومن زيت چهار درم است ضماد كه شير زنان را زياده كند صنعت آن آب باقلا آب برك بادروج از هريك ده درم تخم بادروج پنج درم كوبيده سرشته ضماد نمايند ضماد كه كم شدن شير زنان را سود دارد صنعت آن اكليل الملك سوده آرد باقلا با سركهء كهنه سرشته ضماد نمايند ضمادى كه شير پستان زياده كند صنعت آن آرد باقلا تخم بادروج از هريك جزوى بهپزند در پستان ضماد كنند صنعت اين ضماد به نسخهء ديكر