و شراب نبيذ عسل يا زبيب يا دوشاب عوض آب [ حبّ منتن بارد به نسخهء قلانسى ] حبّ منتن بارد به نسخهء قلانسى كه اين حب مستعمل است و در تابستان بجاى حب منتن كبير است صنعت آن شحم حنظل ربع درمى كثيرا ثلث درمى سورنجان بوزيدان ماهى زهره از هريك ثلث درمى پوست هليلهء زرد نصف درمى بدستور حب سازند جمله يك شربت است و در نسخهء ديكر كل سرخ نيم درم سقمونياى مشوى يك دانك داخل است [ حبّ منتن نافع فالج و لقوه و اوجاع مفاصل و نقرس كه از سردى باشد ] حبّ منتن فالج و لقوه و اوجاع مفاصل و نقرس كه از سردى باشد و وجع ظهر را نافع باشد و بادهاى غليظ دفع كند و حيض بكشايد صنعت آن سكبينج اشق جاوشير مقل حرمل شحم حنظل صبر سقوطرى تربد سفيد پوست هليلهء زرد انزروت اجزا مساوى انزروت را در آب حل كنند و داروها را كوفته و بيخته بان بسرشند و حب سازند شربتى دو درم حبّ منتن اكبر بنسخهء ديكر اقوى از نسخهء صاحب ذخيره كه مذكور شد صنعت آن صبر سقوطرى مقل ازرق اشق جاوشير سكبينج تخم حرمل شحم حنظل منقى از حب از هريك هشت درم افتيمون چهار درم سقمونيا پوست هليلهء زرد حبّ النيل از هريك دو درم دارچينى زعفران سنبل الطّيب از هريك يك درم و نيم فرفيون قرنفل از هريك نيم مثقال سورنجان شبرم از هريك چهار درم صموغ را در آب حل كرده باقى ادويه را كوفته و بيخته بان سرشته حبّها سازند هر حبّى به قدر فلفلى شربتى دو درم و نيم با آب كرم صنعت آن بنسخهء ديكر صبر سقوطرى زرد مقل ازرق اشق جاوشير سكبينج تخم حرمل شحم حنظل منقى از قشر و حبّ پوست هليله تربد سفيد انزروت سفيد اجزا مساوى كوفته و بيخته با آب حبّ سازند قدر مستعمل از آن از دو مثقال تا چهار مثقال با آب كرم و عسل فرو برند حبّ منتن محمد بن زكريّا رازى در منافع مثل حبّ منتن ابقراط است صنعت آن ايارج فيقرا كهرباى شمعى از هريك پنج درم شحم حنظل قنطوريون دقيق عصارهء قثاء الحمار از هريك دو درم و نيم فرفيون يك درم و يك دانك و نيم جندبيدستر فلفل حلتيت سكبينج جاوشير شيطرج هندى تخم اسپندان از هريك نيم درم صمغها را در آب كرم حلّ كنند و باقى ادويه را كوفته بان سرشته حبّ سازند و هنكام حاجت شربتى دو درم باب كرم فرو برند [ حبّ منتن منقول از بياض بخطّ حكيم عطاء اللّه ] حبّ منتن منقول از بياض بخطّ حكيم عطاء اللّه كه معزّى اليه از بياض به خط استاد خود حكيم محمّد باقر حسينى نقل نموده صنعت آن ايارج فيقرا ده درم شحم حنظل قنطوريون دقيق عصارهء قثاء الحمار از هريك پنج درم فرفيون دو درم و نيم جندبيدستر فلفل حلتيت سكبينج جاوشير شيطرج هندى از هريك يك درم صموغ را با آب سداب حبّ سازند و باقى ادويه را كوفته و بيخته بان بسرشند و حب سازند جمله ده شربت است حبّ نارمشك مسيح قولنج بكشايد و درد مفاصل و نقرس را سود دارد صنعت آن صبر سقوطرى بيست درم فلفل مويه ساذج هندى صعتر فارسى فلفل سياه از هريك سه درم و نيم اجزا را كوفته و بيخته باب عنب الثعلب سرشته حب سازند شربتى دو درم فرو برند و بعد از آن آب كرم بنوشند [ حبّ نارمشك ابن جزله قولنج را نافع است ] حبّ نارمشك ابن جزله قولنج را نافع است و از براى درد مفاصل و وجع نقرس سودمند بود و در سيرى و كرسنكى توان خورد صنعت آن فلفل مويه ساذج هندى صعتر فارسى دارفلفل فلفل سياه نمك هندى زنجبيل حبّ بلسان دارچينى نارمشك از هريك يك درم و نيم هليلهء سياه سه درم صبر زرد سقوطرى بيست درم كوفته و بيخته با آب عنب الثعلب سرشته حبّها سازند و در سايه خشك نمايند شربتى دو درم تا دو درم و نيم باب نيم كرم فرو برند [ حبّ نارمشك مسهل ] حبّ نارمشك مسهل سريع الاثر است و به جهت تحليل رياح و تقويت معده و رفع تهيج و درد معده كه از احتباس طبع باشد بنهايت نافع است و يك عددش يك مجلس اجابت مىكند صنعت آن مصطكى رومى زنجبيل قرنفل دارچينى فلفل سياه نارمشك از هريك يك مثقال و يك دانك سقمونياى مشوى انطاكى شكر طبرزد از هريك ده درم سوده باب حبّ سازند هر حبّى به قدر نخودى حبّ نجاح منقول از قانون جهت فالج و لقوه و اوجاع مفاصل و ركبهء بلغميّه بسيار نافع صنعت آن ابرد هبارق و آن دواى هنديست ساطل استرنجبين و آن نيز دواى هندى است تربد سفيد مدبّر حبّ النّيل غافث از هريك يك مثقال به پنجاه رطل آب بجوشانند تا به نصف آيد پس ماليده صاف نمايند و صافى را در ديك كرده بر آتش كذارند و بجوشانند تا غليظ شود پس بريزند بران دند چينى منقى از پوست و زبانهء اندرون لب كه مثل لسان العصافير باريك است غاريقون هشّ سفيد مصطكى رومى مصطكى رومى صبر سقوطرى زرد هليلهء كابلى مقشر عصارهء سوش از هريك بيست مثقال دند را جدا و ادويه را علىحده نرم كوفته و بيخته بان آب بسرشند و حبوب سازند شربتى از دو دانك تا چهار دانك نهايت يك درم حبّ نجيب الدين سمرقندى از براى اخراج بلغم و سودا و تنقيهء دماغ صنعت آن تربد سفيد يك مثقال ايارج فيقرا يك درم اسطوخودوس دو دانك غاريقون نيم درم سقمونيا يك دانك و نيم زنجبيل يك دانك كل سرخ يك دانك مقل ازرق دو دانك بدستور مقر و حب سازند [ حبّ نجيب الدين كه تنقيهء سودا كند ] حبّ نجيب الدين كه تنقيهء سودا كند و اخراج سودا نمايد كسانى كه مقدور نداشته باشند آشاميدن مطبوخ افتيمون را صنعت آن افتيمون بيست درم بسفايج فستقى غاريقون سفيد از هريك ده درم خربق سياه نمك هندى از هريك پنج درم اسطوخودوس هفت درم ايارج فيقرا پنج درم حب سازند شربتى سه درم [ حبّ نفط منسوب بجالينوس ] حبّ نفط منسوب بجالينوس قوى الفعل است در امراض سوداوى و نافع است از براى هر مرض بارد مانند فالج و لقوه و رياح بارده و قولنج و نقرس و امراض بارده و مفاصل و عرق النّسا و قوت اين حب تا سه سال باقى ميماند و شربتى از آن تا دو درم است محمد بن زكريا كفته كه اين حب مضرّ است بكبد و مصلح وى زيت است و اسحق كفته كه مفتح بواسير است و شيخ داود كفته كه اين قول اصحّ از اوّل است و ذكر نكرده مصلح آن را و آن مرحوم نوشته‌اند كه نزد من مصلح آن كثيرا است يا آب عناب هركدام كه باشد يا هر دو معا صنعت آن بنسخهء شيخ داود انطاكى صبر سقوطرى پانزده درم ماهى زهره پوست هليلهء زرد بزر حرمل صمغ سداب و اكر يافت نشود صمغ سداب بدل آن دو وزن صمغ برك سداب كنند جاوشير مقل ازرق سكبينج جندبيدستر انزروت سفيد شحم حنظل منقى از حب از هريك ده درم و در نسخهء ديكر تربد سفيد اصل السوس از هريك هفت درم داخل است و صواب ترك اين دو دواست اكر نبوده باشد بلغم در نهايت افراط و در نسخهء ديكر افتيمون هفت درم داخل است و صواب ترك آن است اكر نبوده باشد سودا غالب و كاهى داخل كرده مىشود حلتيت و حب الغار و اين صحيح است و اكر نبوده باشد حمّى و يا بوده باشد مرض بعد از آشاميدن سم يا كزيدن جانوران سمى مجموع ادويهء يابسه را كوفته و بيخته صموغ را در نفط سفيد با قدرى آب كرم حل كرده همه را مخلوط كرده بنفط سفيد سرشته حب سازند و در قرابادين رومى به نظر رسيده كه بعسل بسرشند و اين خطا است و بايد كه در حذر باشند از آن كه محرق شحم كرده است و كاهى اضافه كرده مىشود بر اجزاى اين حب شيطرج هندى قاقله بوزيدان سورنجان ايارج فيقرا از هريك پنج درم پس ميكردد نفع آن عظيم در اوجاع بارده خصوص در اوجاع مفاصل و نقرس صنعت آن حب نفط به نسخهء حنين بن اسحاق پوست هليلهء زرد صبر سقوطرى شحم حنظل ماهى زهره تخم حرمل جندبيدستر انزروت سفيد اشق مقل ازرق سكبينج جاوشير صمغ سداب نفط سفيد از هريك پنج درم صموغ را با نفط سفيد در آب كرم حل سازند پس باقى ادويه را كوفته و بيخته بان بسرشند و حبهاى كوچك ساخته در سايه خشك نمايند شربتى