محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
1008
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
عود خام بيست درم شكر طبرزد به وزن آن همه شربتى يك مثقال با ده درم كلقند [ سفوف لقطع دم البواسير مجربست ] سفوف لقطع دم البواسير مجربست منقول از معالجات بقراطى عجيب الفعل است صنعت آن جوز محرق يك جزو و زردهء تخم مرغ سوخته يك جزو كنجد بوداده سه جزو مجموع را سائيده دو مثقال با شربت سيب يا اس يا ريباس بناشتا استعمال نمايند سفوف قنب بجهة اسهالان فائدهء عظيم دارد صنعت آن ورق القنب بريان كرده و زنجبيل نيم برشته دارفلفل از هريك نيم مثقال مصطكى رومى انار دانهء بريان كشنيز خشك بريان از هريك چهار دانك صمغ عربى يك دانك پوست خشخاش بو داده يك مثقال و يك دانك كوفته و بيخته هر روز يك درم آن را بخورند با آب سرد سفوف يكر از تاليف اطبّاى هند از براى انواع اسهالات صنعت آن بكيرند ورق القنب نو پاكيزه از ورقهاى سر حشيش آنجائى كه كل ميدهد و آن را بروغن بنفشه بادام چرب نمايند و قليلى از شيرهء علفى كه آن را بهندى دوب كويند و قليلى از شيرهء نانخواه و ممزوج كرده بدست بر ورق القنب بمالند و در سفال آب نديده بريان نمايند برفق پس فرود آورده بعد از سرد شدن همين عمل نمايند تا هفت مرتبه اين هر دو شيره را در آن نيك انداخته بدست ماليده برشته نمايند پس بكيرند از آن ورق القنب مدبر چهار مثقال مصطكى رومى زنجبيل برشته از هريك يك مثقال و همه را كوفته و بيخته وقت حاجت يك درم آن را با آب سرد تناول نمايند و بهتر آنست كه زياده بر يك دانك خورده نشود سفوف مرجان جهة سپرز بسيار نافع صنعت آن مرجان محرق كه مرجان را ريزهريزه كرده در كوزه نموده سر آن را محكم نموده و كوزه را بكل كرفته در تنور كرم پاتون حمّام كذارند تا سوخته كردد و سفيد شود پس براورده بسايند و هموزن آن زاج بريان و صبر جمله را مساوى كثيرا نيم جزو كوفته و بيخته با مثل آن شكر سرخ ممزوج نموده سفوف نمايند شربتى از يك حبّه تا نيم درم موافق برداشت مزاج و سنّ [ سفوف مسكر ] سفوف مسكر كفتهاند كه اين سفوف مفرّح و منشط و مشهّى و ممسك انزال است صنعت آن مغز بادام شيرين مقشر بو داده مغز پستهء مقشر بو داده مغز انجكك بو داده مغز چلغوزه بحرينى خصية الثعلب مصرى دارچينى خولنجان بسباسه بهمن سرخ بهمن سفيد شقاقل مصرى ابريشم مقرض از هريك يك مثقال دانهء هيلبوا نيم مثقال زعفران يك دانك و نيم مشك خالص عنبر اشهب ورق طلا از هريك يك دانك چرس خالص اعلا دو مثقال نبات سفيد پنج مثقال كوفته و بيخته شربتى از نيم دانك تا يك درم بحسب عادت سفوف مسكر ديكر كه همين منافع دارد صنعت آن مغز پستهء بو داده مغز بادام شيرين مقشر بو داده دارچينى سيلانى نبات سفيد از هريك دوازده درم چرس اعلى يك درم كوفته و بيخته سفوف سازند شربتى يك درم سفوف مسكر كه همين منافع دارد و مقوى معده و هاضم طعام است صنعت آن دارچينى دانهء هيلبوا مصطكى رومى نعناع خشك از هريك هفت درم پوست اترج نانخواه رازيانه زنجبيل خولنجان زيرهء كرمانى مدبّر كاشم بسباسه از هريك سه درم چرس خالص اعلى يك درم كوفته و بيخته شربتى يك درم با كلاب ده مثقال تناول نمايند سفوف مسكر ديكر كه همين منفعت دارد صنعت آن نانخواه مدبّر در آب ليمو سه درم باديان خطائى زنجبيل بو داده از هريك دوازده درم دارچينى قرنفل دانهء هيل از هريك هفت درم چرس خالص اعلى يك درم كوفته و بيخته سفوف سازند شربتى يك درم [ سفوف مسكر ديگر كه بسيار مستى اورد ] سفوف مسكر ديكر كه بسيار مستى اورد و تقويت اعضاى رئيسه مىكند و فوايد او بسيار است صنعت آن عنبر اشهب يك جزو بنفشهء خشك دو جزو كثيرا نيم جزو مجموع را در يك روز بسه مرتبه تناول نمايند بسيار نافع و مجرّبست [ سفوفات مسهل ] سفوفات مسهل هريك در رسم خود ذكر يافتند مثل سفوف افتيمون و اهليلج و بسفايج و تربد و غيره سفوف مفتّح زحير و استسقا را نافع باشد صنعت آن ريوند چينى مغز تخم خيارين تخم كرفس بريان انيسون بريان هليلهء سياه در زيت بريان نموده اجزا مساوى كوفته و بيخته سفوف سازند مقدار مستعمل از آن دو درم تا چهار درم چهار تخم بايد درست باشد [ سفوف مقلياثا كه سرد مزاجان را مفيد است ] سفوف مقلياثا كه سرد مزاجان را مفيد است و نافعست از براى اسهال كهنه و زحير و ضعف معده از برودت و مغص و بواسير و محلّل رياح است صنعت آن حزف بريان كرده يك رطل و نيم زيرهء كرمانى به سركه خيسانيده يك شبانه روز خشك نموده و اندكى بو داده نيم رطل تخم كتان تخم كندناى نبطى هليلهء سياه در زيت بريان كرده يك رطل زيرهء كرمانى ربع رطلى مصطكى رومى يك اوقيه و نيم كوفته و بيخته در شيشه نكاه دارند شربتى يك مثقال سفوف مقلياثا بارد صنعت آن بزرقطونا بيست مثقال تخم ريحان تخم بارتنك تخم خشخاش سفيد از هريك ده درم تخم خرفه تخم حمّاض نشاسته از هريك هفت درم صمغ عربى ده درم كل ارمنى پانزده درم تخمها را بريان كرده همه را سواى چهار تخم اوّل كوفته و بيخته يك جا كرده سفوف سازند شربتى يك مثقال تا دو مثقال و نسخهء اين سفوف كه نوّاب ميرزا محمّد باقر موسوى حكيم باشى در رسالهء مجربات خود ذكر كرده و قلمى فرموده كه اين به زور است كه معروف كرديده بمقلياثا چنين است بزرقطونا بيست درم تخم مر و تخم ريحان بارتنك نشاسته تخم خشخاش از هريك ده درم تخم خرفه تخم حمّاض مقشر كل سرخ از هريك هفت درم صمغ عربى بيست درم طين ارمنى سى درم بدستور سفوف سازند و در نسخهء قلانسى صمغ عربى و طين ارمنى از هريك ده درم است و در نسخهء ديكر از هريك پانزده درم است سفوف مقلياثا كه سيد اسمعيل در زحيره در اسهال معدى ذكر كرده صنعت آن هليلهء سياه بليله املهء منقى همه را در زيت خالص بريان كنند از هريك پنج درم زيرهء كرمانى مدبّر تخم كندنا بريان حب الرشاد بريان از هريك هفت درم تخم كرفس مدبّر انيسون مدبّر از هريك چهار درم مصطكى رومى سنبل هندى قاقله قرنفل هندى عود قمارى خام از هريك دو درم سعد كوفى سه درم اجزا سواى حب الرّشاد كوفته و بيخته همه را يك جا كرده نكاه دارند شربتى صبح سه درم و شام سه درم بخورند سفوف مقلياثا بارد نافع از براى زحير و سحج و اسهال صفراوى صنعت آن بزرقطونا بو داده بيست درم كل ارمنى سى درم صمغ عربى ده درم تخم خشخاش سفيد بريان ده درم نشاسته سه درم طباشير سفيد پنج درم بدستور مقرّر سفوف سازند شربتى سه درم با ربّ سفرجل يك اوقيه و در نسخهء ديكر وزن نشاسته پنج درم است سفوف مقلياثا ديكر صنعت آن بزرقطونا تخم ريحان بارتنك تخم تره تيزك اين هر چهار را بريان كرده ناكوفته تخم حمّاض تخم خرفه زر ورد نشاسته تخم مر و صمغ عربى كل ارمنى تخم خشخاش سفيد اين همه را كوفته و بيخته همه را يك جا كرده سفوف سازند شربتى دو مثقال سفوف مقلياثا كه نافعست از براى زحير و استسقا صنعت آن زيرهء كرمانى مدبّر پنج مثقال بزر كتان تخم كندنا هليلهء سياه در روغن بريان نموده از هريك دو مثقال مصطكى رومى يك مثقال جمله را كوفته و بيخته پس بيست درم حب الرشاد درست در آن بياميزند و سفوف سازند مقدار مستعمل چهار درم با ماء الاصول سفوف مقلياثا كه سيّد اسمعيل در سحج امعاى عليا اورد صنعت آن تخم مر و بزرقطونا بارتنك تخم حمّاض شاهسفرم تخم خرفهء مقشر مغز تخم كل يعنى زر ورد تخم خطمى سفيد از هريك دو مثقال همه را بريان كنند طباشير سفيد طين قيموليا نشاستهء بريان صمغ عربى بريان از هريك چهار مثقال كل ارمنى دو مثقال كهربا چهار مثقال اجزا را سواى بزرقطونا كوفته و بيخته همه را يك جا كرده شربتى از سه درم تا پنج درم با شراب مورد و ساير اشربهء مناسبه بنوشند و بعضى بزرقطونا تخم مر و تخم حمّاض تخم شاهسفرم همه را بريان كرده و بروغن كل بادام چرب كرده داخل ميكنند و بدانكه سيّد اسمعيل اين سفوف را باسم سفوف مقلياثا ذكر كرده و حال آنكه مقلياثا نام حب الرشاد است و حبّ الرشاد در اين نسخه داخل نيست سفوف مقلياثا كه سيّد اسمعيل در ذخيره در زحيرى كه بسبب بلغم باشد آورده