سه درم حبّ الآس پنج درم كشنيز خشك بو داده دو درم آرد نبق آرد سنجد آرد ناردان از هريك بيست درم قرظ طراثيت از هريك ده درم سك سه درم عود هندى سه درم كوفته به پرويزن وسيع ثقبه بيخته شربتى سه درم باميبه ساذج صبح و شام سفوفى كه انواع اسهال كه با سحج و مغص و حرارت باشد نافعست صنعت آن تخم خطمى تخم خبّازى از هريك پنج درم نشاسته صمغ عربى از هريك يك درم كوبيده اندك بو داده دو مثقال با اشربهء مناسبه بنوشند سفوف جهت اسهال خون و بلغم صنعت آن طباشير نشاسته صمغ عربى كلنار كل سرخ از هريك پنج مثقال روناس دو مثقال زعفران يك مثقال شربتى يك مثقال با ربّ به بنوشند و اكر قرص كنند بهتر است سفوف ديكر نافع از براى جميع اقسام ديدان و ضعف معده صنعت آن پوست هليلهء زرد برنك كابلى مقشر از هريك جزوى تربد سفيد محكوك ملتوت بروغن بادام شيرين مثل وزن هر دو فانيذ سنجرى مثل وزن مجموع ادويه شربتى ده درم سفوف بزر خطمى صنعت آن بزر خطمى سفيد تخم خبّازى از هريك دو مثقال نشاسته كل ارمنى صمغ عربى از هريك چهار مثقال كوفته و بيخته سفوف سازند سفوف بزورى نافعست از براى جميع رياح و نفخ صنعت آن كرويا انيسون زيرهء كرمانى قاقله نانخواه تخم كرفس از هريك دو درم قرنفل يك و نيم درم زنجبيل دارفلفل از هريك دو دانك شكر بيست مثقال كوفته و بيخته درهم اميزند شربتى دو درم سفوف خرنوب اسهال و استرخاى معده را سود دارد صنعت آن خرنوب صحرائى منقى از حب زيرهء كرمانى مدبّر سماق منقّى از حب تخم مورد آرد كنار آرد بلوط كشنيز خشك بريان مصطكى رومى اجزا مساوى كوفته و بيخته سفوف سازند و عند الحاجت به كار برند سفوف خمسه تنقيهء فم معده و بدن از بلغم نمايد صنعت آن تربد سفيد مدبّر سنا مكّى زنجبيل برنك كابلى پوست هليلهء كابلى اجزا مساوى كوفته و بيخته سفوف سازند شربتى از آن چهار درم تا شش درم باب كرم سفوف درونج خفقان سرد و اسود دارد صنعت آن درونج عقربى لسان الثور از هريك شش درم زرنباد دو درم كوفته و بيخته شربتى يك مثقال با يك چهار يك شراب كهنه يا ماء العسل [ سفوف سبعه تنقيهء تمام بدن از سودا كند ] سفوف سبعه تنقيهء تمام بدن از سودا كند و نافع است از براى ماليخوليا وقتى كه سودا در تمام بدن باشد صنعت آن پوست هليلهء كابلى هليلهء كابلى هليلهء سياه افتيمون اقريطى از هريك دو درم بسفايج حبّ النّيل سناء مكّى از هريك سه درم تربد سفيد نصف مجموع ادويه كوفته و بيخته قدر مستعمل از آن از چهار درم تا چهار مثقال [ سفوف سقراط حكيم ] سفوف سقراط حكيم جميع امراض بارده و خصوص امراض باردهء دماغيّه و خصوص نسيان و رعونت و حمق را بنهايت نافعست صنعت آن كندر وجّ تركى زنجبيل از هريك پانزده درم سعد كوفى ساذج هندى دارچينى قرنفل از هريك هفت درم نبات سفيد به وزن مجموع ادويه همه را كوفته و بيخته سفوف سازند شربتى سه درم سفوف سكبينج نافع است از براى قولنج و رياح در بطن و از براى استسقا صنعت آن سكبينج پوست هليلهء زرد از هريك يك جزو حبّ الرّشاد تخم كرفس از هريك نيم جزو كوفته و بيخته در شيشه نكاه دارند شربتى دو درم با آب نيم كرم [ سفوف طرب المجالس ] سفوف طرب المجالس تفريح و نشاط اورد و مقوى اعضاى رئيسه است و در تقويت باه و امساك منى و دفع سرعت انزال بىنظير است صنعت آن بسباسه زعفران دانهء هيل‌بوا قرنفل دارچينى بهمن سفيد بهمن سرخ شقاقل مصرى خولنجان از هريك يك مثقال مشك خالص عنبر اشهب ورق طلا از هريك يك دانك چرس خالص سه مثقال نبات سفيد پنج مثقال كوفته و بيخته نكاه دارند شربتى از يك دانك نيم [ سفوف طين و آن را سفوف بسباسج نيز گويند ] سفوف طين و آن را سفوف بسباسج نيز كويند به جهت زحير و سحج و اسهال دموى و اسهال مرارى نافع است صنعت آن بزرقطونا بارتنك تخم ريحان تخم حمّاض تخم خرفه نشاسته صمغ عربى كل ارمنى طباشير سفيد از هريك يك جزو به زور اربعه را بريان كرده در شب بكذارند و ساير ادويه را نيز بريان كرده كوفته و بيخته همه را درهم بياميزند و سفوف سازند و نكاه دارند شربتى دو درم با روغن بادام شيرين يا بروغن كل بادام چرب كرده بدهند سفوف طين ديكر كه در اسهال كبدى و اسهال معوى به كار آيد صنعت آن كل ارمنى مغسول طباشير سفيد صمغ عربى بريان حب الاس از هريك ده درم دم‌الاخوين كندر از هريك دو درم و نيم كوفته و بيخته نكاه دارند و در وقت حاجت شربتى يك مثقال با آب مورد بدهند سفوف طين ديكر كه آن را سفوف نشاسته هم كويند صنعت آن بزرقطونا تخم ريحان نشاسته صمغ عربى كل ارمنى اجزا مساوى بريان كرده نشاسته و صمغ عربى و كل ارمنى را كوبيده و با ادويّهء ديكر درست داخل كرده سفوف سازند شربتى دو مثقال سفوف طين نافع از براى زلق امعا صنعت آن كل ارمنى مغسول كل مختوم طباشير سفيد كهرباى شمعى غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع اجزا مساوى همه را كوفته و بيخته نكاه دارند و در وقت حاجت شربتى سه درم بخورند سفوف طين بزورى خون امدن از هر عضو و زحير را نافعست صنعت آن طين مختوم طين ارمنى از هريك هفت درم كهربا پوست بيخ انجبار كلنار فارسى اقاقيا از هريك سه درم و نيم صمغ عربى بريان تخم خرفه كشنيز خشك نشاسته تخم حمّاض جمله بريان از هريك يك مثقال كوفته و بيخته به وزن همهء اجزا بزرقطونا نصف آن تخم مر دو برابر تخم مر و تخم ريحان و سه تخم را درست غير مسحوق داخل نمايند و سفوف سازند شربتى از آن چهار درم با لعاب ريشهء خطمى و آب برك بارتنك بياشامند سفوف طين ارمنى نافع از براى زحير منقول از طبّ الائمه صنعت آن بكيرند طين ارمنى و بريان نمايند باتش ملايم و حرف ابيض و بزرقطونا و صمغ عربى از هريك يك جزو مساوى كوفته و بيخته سواى بزرقطونا استعمال نمايند سفوف عاده نافعست از براى هزال كبد و ضعف آن و رخاوت معده و رطوبت و برودت آن صنعت آن عود لك حب الاس آرد بلوط نبات سفيد مصطكى پوست انار مازوى سبز از هريك يك جزو لبان زنجبيل از هريك ربع جزوى كوفته و بيخته نكاه دارند و هر روز صبح و شب وقت خواب از يك مثقال تا دو مثقال يك هفته بخورند و كوشت نخورند اين نسخه را شيخ در قانون ذكر كرده و موافق است با نسخهء صاحب جامع التراكيب و در نسخهء ديكر شكر طبرزد به وزن مجموع ادويه است و شفائى بجاى عود لك لك مغسول آورده و قلانسى كفته كه با اين سفوف كوشت نخورند كه غليظ است سفوف غدد جهت ورم كلو كه بهندى كهيكه كويند صنعت آن غدد كاوميش نر و آن كلوله‌ايست كه در كلوى آن مىباشد خشك نموده بسباسه قرنفل جوزبوا دارچينى از هريك يك جزو مساوى نرم كوفته و بيخته زنجبيل خشك قسم اوّل كه بهندى سونتهه و ستوا نامند برابر هر پنج جزو نرم سائيده ممزوج نموده در شيشه نكاه دارند شربتى سه ماشه وقت صبح ناشتا بخورند يك هفته يا دو هفته تا وقتى كه شفاى كلى حاصل شود و در ايّام خوردن از ترشى و شيرينى و بادى و كوشت پرهيز نمايند سفوف الفواق جهت فواق تشنّجى كه از امتلا حادث شده باشد صنعت آن تخم كرفس جبلى سعد زيرهء كرمانى بالسّويه سفوف ساخته نكاه دارند شربتى يك مثقال باب تمام [ سفوف قابض حكيم مير محمّد مومن ] سفوف قابض حكيم مير محمّد مومن در تحفه نوشته كه اين سفوف مكرّر در تجربه امده جهت اسهال مرارى و معض و اسهال دموى و بهترين ادويه است صنعت آن صمغ عربى را هر روز سه مثقال سائيده بنوشند تا سه روز و زياده بران و اكر با اسهال سدّه نباشد آشاميدن پوست خشخاش كه مثل غبار سائيده باشند از يك مثقال تا دو مثقال از مجرّباتست و اكر با صمغ ممزوج كنند بدستور سفوف قرنفل معدهء سرد و تبها را سود دارد صنعت آن قرنفل كبابه از هريك پنج درم سنبل مصطكى از هريك سه درم