در ديك سفالى طبخ مينمود تا قريب به نصف ميرسد و تمام شبانروز بر اجاغ بود و اندك‌اندك آتش در زير آن ميسوخت تا دو شبانروز بجاى طعام و شراب همان را صاف كرده نيم‌كرم ميخورانيد و غذاى ديكر به او نميداد و قوام آن آب مطبوخ اندك غليظ بود و روز سيم قليلى برنج در همان آب طبخ نموده بدون نمك ميخورانيد و بجاى آب از همان آب مطبوخ نيم كرم و روز چهارم يك قطعه مرغ بچه را در همان آب بىنمك پخته فرقه آن را ميداد و بعضى را كبوتر بچه و تا هفت يوم به همين نهج و كاهى قدرى برنج نيز داخل آن مينمود و از هواى سرد و نمك و آب و غيرها اجتناب مىفرمود و روز هشتم يا نهم غسل فرموده ميكفت كه برايند و تا بيست روز يا چهل روز روزى مقدار پاو سير و يا كمتر از آن بتدريج به همان دستور طبخ نموده بخورند و طعام كم نمك بخورند و ميكفت در اتشك و جروح و قروح خبيثه مدّت چهل روز نمك مطلق نبايد خورده شود و تا ده و پانزده و زياده هم تا بيست روز بدستور آن هفت روز بايد كه چوب چينى خورده شود و براى اوجاع مفاصل و تقويت باه سه بيخ ديكر كه يكى را كندمالتى و كندوكى و موتهرا نيز نامند و آن بيخى است زرد تيره و تند بو و ديكرى سفيد بىبو و طعم كه آن را سلهتى پرچاندر و به بنكالى هتى كويند و ديكرى سياه پهن خشن قوى و مغز آن سفيد شكرى رنك باندك حلاوت و بىبو كه آن را امكورل و چهپلا و پنكهراج نيز نامند از هريك قدرى نيز داخل ميكرد و براى تقويت بعضى اشخاص كبوترى را خفه كرده الايش آن را براورده در آن ديك مىانداخت كه با چوب چينى طبخ يابد و از اهل سهلت و كوهستان آن شنيده شده كه براى اكثر امراض در آب جوش‌داده صاف كرده ميخورند و بعضى در زير آتش كرده قدرى پخته براورده نيز ميخورند و شفا مييابند و ليكن نمك را كم ميخورند يا نميخورند و بدانكه حكماى فرنك به تنهائى مفردا و مركبا با عشبه مغربيه و صاصفراس و اصل السوس مساوى يا متفاوت بحسب احتياج بطريق مطبوخ بدستور مسطور و غيره استعمال مينمايند در امراض صعبه بىنمك و در غير آن باندك نمك [ و اما طريقهء كه اكثر معمول و مستعمل عم عالى مقدار محرر نواب حكيم الممالك على نقى خان بود ] و اما طريقهء كه اكثر معمول و مستعمل عم عالى مقدار محرر نواب حكيم الممالك على نقى خان مخاطب بعلوى خان ثانى و والد جامع اين اوراق قدس سرهما بود و اين جامع اوراق نيز اكثر معمول دارد هرچند طرق استعمال آن را حد و حصر نيست زيرا كه بحسب هر شخص شخص و مرض مرض باعتبار جزئيات از ملاحظهء سن و كيفيت مزاج شخص و مرض و سحنه و بلد فصل و غيرها مختلف مىباشد اما در كليات اكثر بايد كه قريب بهم باشند و هر مرتبه كه استعمال كرده مىشود البته بايد كه بيكى از طرق كليه مقرره باشد بىتصرف در آن و يا باندك تصرفى بحسب مزاج آن شخص و مرض و غيرهما و آن بسه طور است يكى به جهت حفظ صحت و نسبت به حال ضعفاء دويم به جهت متوسطين و اكثر امراض حديثهء غير مزمنه سيوم جهت صاحبان امراض قديمهء مزمنه و امراض صعبه از اتشك و جذام و سائر قروح و جروح خبيثهء دريه اما شرائط حميهء و سائر امور نيز بطريق مزبوره است از قلت و كثرة و شدت و ضعف و توسط موافق حال مريض و مرض و سن و فصل و غيرها [ طور اول كه به جهت حفظ صحت ضعفاء و صاحبان امراض جزئيه است ] اما طور اول كه به جهت حفظ صحت ضعفاء و صاحبان امراض جزئيه است آن كه بكيرند چوب چينى باوصاف مذكوره جهت صفراوى مزاجان و امراض صفراويه و حاره يابسه تر و تازه آن و جهت سوداوىمزاجان و امراض سوداويه و بارده يابسه خشك يكسالهء آن تا يك و نيم سال و همچنين جهت دموى مزاجان و امراض دمويه و امراض حارهء رطبه و از براى بلغمى مزاجان و امراض بلغميه و باردهء رطبه دو ساله نهايت تا سه ساله آن زيرا كه كهنه زياده از سه سال استعمال آن خالى از غائله و خطرى نيست چنان كه ذكر يافت و بدستور ورق نموده و يا مانند نخود و باقلا ريزه كرده ريشه دار وارد شده آن را دور كرده روز اول مقدار يك و نيم مثقال صيرفى كه ششماشه به وزن بنكاله مىشود روز دويم سه مثقال و روز سيوم چهار مثقال و نيم كه يك توله و نيم دوازده ماشى مىشود و روز چهارم شش مثقال روز پنجم هفت مثقال روز ششم هفت مثقال و نيم و همچنين تا يازده روز روزى نيم مثقال بيفزايند و روز دوازدهم به ترتيبى كه افزوده‌اند بكاهند كه روز بيست و دوّيم باز به همان يك و نيم مثقال برسد و روز بيست و سيوم و چهارم نيز يك مثقال بدستور مسطور و بايد كه هر روز آن وزن چوب چينى را در كلاب و عرق بيدمشك و يا عرقهاى مناسبه ديكر و يا باب اول صبح بخيسانند قريب به نصف شب در ديك پاكيزه از سنكى يا نقره يا مس تازه قلعى كرده با دو مقدار از آب تمام شبانه روز تخمينا صرف قهوه و مشروب كردد در آن ريخته سر آن را بسرپوش از همان جنس كرفته اطراف آن را بخمير آرد ماش مستحكم نموده بالاى سرپوش سنكى سنكين بكذارند كه از او بخار بلند نكردد پس در زير آن آتش ملايم بدستور مسطور در قاعده صدر بر افروخته به نصف رسانند و يا آنكه اولا آن مقدار كه در شبانروزى صرف قهوه و مشروب كردد مثلا و اثار و زياده در ديك ريخته و سر آن را پوشيده مجموع آب و ديك و سرپوش و چوب چينى و خمير را وزن نمايند و سنك وزن آن را در خريطه نكاه دارند و باز همان مقدار آب دو اثار و يا زياده بر آن ريخته سر آن را بدستور به آرد ماش مستحكم نموده باتش بسيار ملايم طبخ دهند تا آنكه بحدس دريابند كه به وزن مقرر رسيده آن هنكام آتش از زير ديك كشيده ديك را وزن نمايند با وزنهء كه در خريطه نكاه داشته‌اند اكر برابر است فيها ديكر آتش در زير آن نكنند و الا باز قدرى آتش در زير آن نمايند ساعت بساعت وزن نمايند تا به حد مقرر رسد پس صبح ديك را فرود آورده نزد خود طلبيده رداى بر خود كرفته بدستور يك پياله به مقدار پنجاه شصت مثقال تا صد مثقال از آن آب را نيم كرم با پنج مثقال نبات بياشامند و همين مقدار اخر روز يا اول شب كرم كرده با پنج مثقال نبات بياشامند و تا اندك عرق شود و عرق بر بدن خشك كردد و تتمه آب را صاف نموده در ظرف چينى يا شيشه نكاه دارند بجاى آب تمام شب و روز نيم كرم بياشامند و آب خالص نياشامند و اسفال آن را در دو مقدار از آب كه صرف مطبوخ طعام و خمير نان و سائر مطعومات كردد طبخ نمايند تا به نصف رسد و به مصرف انها درآورند و اكر قدرى از ريشه‌دار ها و قسمى زبون آن را در آب بسيار طبخ دهند و به مصرف دست و رو شستن و وضو ساختن و طهارت كرفتن نمايند اولى است و ليكن بايد كه همه نيم كرم باشد و آب سرد و خالص استعمال ننمايند و آنچه ديكران در باب معلوم نمودن مقدار آب را بمقياس نوشته‌اند بدين قسم كه اولا آن مقدار آب را كه خواهند بماند در ديك ريخته ديك را درست بار نمايند كه كج نباشد و بچوبى باريك اندازه كرفته ملاحظه نمايند كه آب چه مقدار چوب را تر كرده آن موضع را نشان نمايند و در وسط سرپوش را سوراخ باريكى با اندازهء آن چوب نموده تتمه آب را داخل نموده سرپوش را بر سر ديك كذارند و اطراف آن را و آن سوراخ را نيز كرفته در زير ديك آتش ملايم نمايند تا زمانى كه كمان برند كه به حد مقرر رسيده سوراخ را كشوده چوب را بسرعت تمام در آن داخل نمايند و به زودى بيرون آورند كه بخار بسيار بيرون نرود و نشان نيز تر نكردد كه محل اعتماد نباشد اكر بموضع نشان رسيده دهند و مصرف دست و رو شستن و وضو ساختن و طهارت كرفتن نمايند اولى است و ليكن بايد كه همه نيم كرم باشد و آب سرد و خالص استعمال ننمايند و آنچه ديكر