محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
861
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
در شب بكذارند و با سه وزن ادويه عسل مصفى مقوم بسرشند شربتى يك درم تا چهار درم باب سيب يا رب سفرجل تناول نمايند [ جوارش مقوّى قلب و كبد و معده ] جوارش كه مقوّى قلب و كبد و معده است و تهيج اطراف را نافع باشد و خفقان و وجع فواد را باصلاح آورد و تفريح بخشد صنعت آن مرواريد ناسفته يشب سبز مصطكى طباشير سفيد امله منقى ابريشم مقرض صندل سفيد زنجبيل تخم خرفه مقشر از هريك سه مثقال پوست هليله عنبر اشهب سنبل الطيب سعد كوفى اذخر مكى ريوند چينى رب السوس ساذج تخم كشوث از هريك دو مثقال عود قمارى خام پوست هليله زرد از هريك سه مثقال ورق كل سرخ زرشك منقى از هريك چهار مثقال زعفران ورق نقرهء از هريك يك مثقال تخم خشخاش پنج مثقال تودرى سرخ تودرى زرد از هريك دو مثقال و نيم ورق طلا نيم مثقال اجزا را كوفته بيخته صلايه كردنى را صلايه كرده و حل كردنى را حل كرده شراب سيب شيرين و شربت ترنج و شربت فواكه شيرين و شربت فواكه ترش از هريك بيست و پنج مثقال قند سفيد به وزن مجموع ادويه كلاب پنجاه مثقال بقوام آورده بدستور مقرر جوارش سازند [ جوارش هاشمى رطوبت مزاج و سردى را سودمند ] جوارش هاشمى رطوبت مزاج و سردى را سودمند و قولنج و لقوه را مفيد بود و بهق و برص و تبهاى كهنه را نافع باشد صنعت آن حب المحلب مقشر دانه هيلبوا قرنفل زنجبيل تربد سفيد مدبر عاقرقرحا نانخواه تخم كرفس نمك درانى زرنب اجزا مساوى كوفته بيخته بعسل مصفى بسرشند شربتى از بهر جوارش يك مثقال و از بهر اسهال چهار مثقال جوارش هندى كه شيخ الرئيس رح در قانون آورده نافع از براى قولنج و برودت معده و وجع مفاصل و نقرس و ضعف معده را نيكو بود صنعت آن شيطرج هندى ساذج هندى از هريك چهار درم جوزبوا نانخواه نارمشك هيلبوا از هريك دو استار فلفل دارفلفل زنجبيل از هريك پنج استار هليله سياه سى استار قرنفل پنج درم بسباسه چهار درم فانيذ ده استار كوفته بيخته در وقت حاجت دو درم آن را با نبيذ كهنه تناول نمايند و اين جوارش كرم و خشك در اول درجهء سيم است [ جوارش هندى ديگر مقوى باه است و مرد و زن را فربه سازد ] جوارش هندى ديكر مقوى باه است و مرد و زن را فربه سازد و رنك رو را صافى و روشن كرداند و قوت بدنى را بيفزايد صنعت آن زنجبيل اسكنده از هريك يك استار و نيم شاهى بهمن سفيد بهمن سرخ تودرى سفيد بوزيدان خولنجان از هريك هشت درم قرنفل دانه هيل از هريك چهار شاهى و همه را در هاون اندازند نرم بكوبند و اجزاى كوفته بيخته را اندكاندك در آن اندازند و بدسته بمالند تا نيكو مخلوط شود پس بنادق سازند هر بندقه نيم استار شاهى و هر روز يك بندقه آن را با شير كاوميش تناول نمايند فصل در بيان جوارشات مسهله جوارش شهرياران سردى جكر و معده و قولنج و عسر البول را نافع است صنعت آن به نسخه ابن جزله زنجبيل قرفه قرنفل دارچينى سليخه سياه سنبل الطيب جوزبوا هيلبوا مصطكى رومى قاقلهء كبار حبّ بلسان زعفران از هريك چهار درم و نيم سقمونياى مشوى سه درم تربد سفيد حب النيل از هريك هشت درم قند سفيد به وزن مجموع ادويه كوفته بيخته با عسل مصفى جوارش سازند شربتى تا چهار مثقال با آب نيم كرم [ جوارش شهرياران ديگر به نسخه شيخ الرئيس ] جوارش شهرياران ديكر به نسخه شيخ الرئيس نافع از براى برودت معده و كبد و استسقا و مرهء سودا و اين جوارش مسهل است صنعت آن زنجبيل شيطرج هندى فلفل دارفلفل قرفة قاقلهء صغار قرنفل ناغيت ساذج هندى مر صافى مصطكى رومى قاقلهء كبار دارچينى سنبل الطيب تخم كرفس سليخه سياه نانخواه رازيانه انيسون از هريك شش درم افتيمون اقريطى تربد سفيد مجوف تراشيده بروغن بادام شيرين چرب نموده از هريك دوازده درم سقمونياى مشوى ده درم شكر طبرزد بيست درم مجموع را كوفته بيخته بعسل مصفى سرشته جوارش سازند و مزاج اين جوارش كرم و خشك است در دو درجه و نيم [ جوارش شهرياران تنقيهء معده از اخلاط مركبه نمايد ] جوارش شهرياران تنقيهء معده از اخلاط مركبه نمايد و نافع است از براى امراض حادثه در معده از اخلاط مركبه و امراضى كه حادث شود در سائر اعضاى بمشاركت معده خصوص از براى صرع حادث بمشاركت معده از صعود ابخره اخلاط مركبه يا صعود نفس آن اخلاط از معده بدماغ صنعت آن فلفل سياه زيرهء كرمانى مدبر سداب بوره ارمنى خولنجان قرفه از هريك يك درم سقمونياى مشوى ده درم عسل مصفى چهل درم بدستور مقرر مرتب نمايند مقدار مستعمل از آن از دو مثقال تا پنج مثقال [ جوارش شهرياران به نسخه بدر الدين قلانسى ] جوارش شهرياران به نسخه بدر الدين قلانسى نافع است از براى معده و جكر سرد و قولنج بكشايد و سودا و بلغم براند صنعت آن سنبل الطيب قرفة الطيب قرفه دارفلفل فلفل انيسون قاقله جوزبوا از هريك دو درم زنجبيل مصطكى رومى دارچينى نارمشك شيطرج هندى از هريك سه درم سقمونياى مشوى ده درم مغز حب النيل چهار درم بسفايج فستقى پنج درم نمك هندى سه درم تربد سفيد مدبر بيست درم خيربوا دو درم ادويه را كوفته بيخته بعسل جوارش سازند شربتى از اين جوارش اقويا را دو درم و ضعفا را پنج درم و مزاج اين جوارش كرم است در دو درجه و ربع درجه خشك است در يك درجه و ثلث درجه [ جوارش شهرياران به نسخهء حكيم معصوم ] جوارش شهرياران به نسخهء حكيم معصوم برودت معده و جكر را نافع باشد و مرهء صفرا و سودا براند و قولنج بكشايد صنعت آن شيطرج هندى زنجبيل دارفلفل فلفل خولنجان قرفه قرنفل ساذج هندى نارمشك مصطكى رومى سنبل الطيب سليخه هيل قاقلهء كبار رازيانه انيسون تخم كرفس نانخواه از هريك سه درم بسفايج فستقى نه درم افتيمون پنج درم تربد تراشيده بروغن بادام چرب كرده سى درم سقمونيا مشوى دوازده درم شكر طبرزد شصت درم عسل به قدر حاجت ادويه كوفته بيخته بان بسرشند و در ميان جو بكذارند و بعد از شش ماه استعمال نمايند شربتى مقدار چهار درم تا شش درم همراه آبى كه زيرهء كرمانى در آن جوشانيده باشند جوارش قيصر قولنج بكشايد نقرس را سودمند بود و اخلاط غليظهء لزجه را دفع كند صنعت آن دارفلفل زنجبيل هليله زرد سقمونيا تربد سفيد از هريك دوازده درم تخم كرفس نانخواه عاقرقرحا نمك طبرزد از هريك شش درم قند سفيد شانزده درم كوفته بيخته بعسل بسرشند جوارش نارمشك طبع را نرم دارد و قولنج بكشايد صنعت آن جوزبوا قاقلهء كبار دارچينى از هريك سه درم قرنفل زنجبيل نارمشك از هريك شش درم سقمونيا پنج درم نبات به قدر تمام اجزا عسل دو چندان ادويه را كوفته بان بسرشند شربتى از يك درم تا سه درم جوارش نارمشك ديكر ضعف معده و مقدّمه استسقا را نافع بود صنعت آن نارمشك سه درم قاقلتين از هريك دو درم فلفل پنج درم دارچينى چهار درم قرنفل سقمونيا از هريك دو درم تربد سفيد ده درم مصطكى زنجبيل از هريك يك درم و نيم اجزا را كوفته بيخته با قند و عسل بسرشند شربتى دو مثقال با قدرى كلاب [ جوارش نارمشك تاليف والد ماجد فقير مير محمد هادى ] جوارش نارمشك قلمى فرمودهاند كه از تاليف قدوة المحققين سيد سند والد ماجد فقير مير محمد هادى