دو درم مرواريد ناسفته با كلاب ساييده كهربا دواله سنبل الطيب از هريك يك درم كوفته بيخته بعسل مقوم سه وزن ادويه سرشته معجون سازند شربتى يك يك مثقال معجون جندبيدستر كه در سهولت وضع حمل بغايت مفيد است صنعت آن جندبيدستر مرمكى صافى ميعه سائله از هريك يك مثقال اجزا كوفته بيخته با انكبين بسرشند شربتى دو مثقال با شراب كهنه يا با ماء العسل بنوشند [ معجون جندبيدستر مشهور بمعجون ابن عباد ] معجون جندبيدستر مشهور بمعجون ابن عباد نافع بود معده را كه طعام قبول نميكند و فواق امتلائى و سوء الهضم و اوجاع معده را بغايت نافع و بىنظير است صنعت آن جندبيدستر قسط شيرين سنبل الطيب فلفل سياه دارفلفل دارچينى از هريك يك اوقيه سليخه دو درم مرمكى سه درم افيون يك درم و مرمكى را در شراب كهنه ريحانى خيسانيده نرم كنند اجزا را كوفته بيخته مجموع را اميخته معجون سازند و بعد از شش ماه استعمال نمايند شربتى يك مثقال فصل در ذكر نسخ سنجرنيا هرچند مناسب آن بود كه در ذكر حرف سين مذكور شود ليكن چون اصل و عمود در آنها جندبادستر است لهذا مناسب نمود كه اينجا ذكر يابد بدانكه اين لغت يونانى است بمعنى كثير النجاح و چند قسم به نظر رسيده در نسخه سنجرنيا بفتح سين مهمله و سكون نون و فتح جيم و سكون راى مهمله و كسر نون و فتح ياى مثناة تحتانيه و الف و در نسخهء ديكر سنجرينيا بزيادتى ياى مثناة تحتانيه قبل از نون ثانيه و در نسخهء ثالث سنجرنيا بكسر راى و سكون ياى مثناة تحتانيه و فتح نون و الف و شايد لغت اول اصحّ باشد صاحب كامل الصناعه و شيخ داؤد انطاكى كفته‌اند كه در كتاب تقريب ترجمه كرده شده بمعجون غارس يعنى معجون كليه و مثانه و در كتاب منتخب موسوم است بمعجون ملامس يعنى مدر سنجرنيا كبير بلاخلاف از تراكيب جالينوس است كه تركيب نموده بود اين معجون را از براى پادشاه جتوه وقتى كه حبس بول بهم رسانيده بود و اين معجون بعضى از ترياقيات شمرده‌اند و شكى نيست در آن كه از معاجين كبار است و خاصيتش بىشمار مجرب است در نفع از براى امراض بارده و ترياق امراض بلغمى و امراض حادثه از رياح غليظه و از براى عسر البول و اوجاع كرده و حصاة كرده و مثانه و از براى مخاطى بودن بول و سلس البول و قروح مجارى بول و از براى نفاح و رطوبات و تخمه و ضعف هضم و درد معده باشد و ديكر كه از برودت و ضعف معده باشد و دير كذشتن طعام از معده و قولنج و از براى ضعف كبد و تحليل صلابت كبد از براى وجع اسنان و تاكل انها و از براى خفقان و سرد مزاجان را بغايت مفيد و موافق حفظ مينمايد بدن ايشان را و بسيارى از امراض و حافظ صحت مشايخ است و كرم مىكند بدن را از بردى كه از خارج عارض آن شده باشد و مزاجش كرم و خشك در درجه ثانيه و مضر محرورين مصلحش آب كاسنى تازه است و قوتش تا چهار سال باقى ميماند و بايد كه استعمال كرده شود بعد از شش ماه صنعت آن به نسخه شيخ رئيس كه در قرابادين قانون ذكر كرده جندبيدستر افيون دارچينى اسارون فومو دوقو از هريك يك درم فلفل دارفلفل قنه قسط حلو از هريك شش درم زعفران نيم درم آنچه كداختنى باشند در ماء العسل خيسانيده حل كنند و باقى ادويه را كوفته و بيخته مجموع را با سه وزن ادويه عسل مصفى بسرشند و معجون سازند شربتى از يك دانك تا يك مثقال و بعضى كفته شربتى از يك دانك است تا يك درم و بعضى از يك دانك تا دو مثقال و اين نسخه سواى عسل دوازده جزو است و وزن اجزا سى و يك درم و نيم است صاحب ميزان الطبايع كفته كه مزاج اين معجون كرم است در اخر درجه ثانيه و خشك است در دو درجه و ربع درجه و در نسخه ديكر زعفران داخل ندارد و نسخه كه حكيم مير محمّد مؤمن در تحفه ذكر كرده در اصل نسخه زعفران يك درم است و كفته كه بعض نسخ نيم درم و شش قيراط است و اسارون داخل ندارد و بجاى آن مر صافى شش درم داخل است و بعضى اطبا با عسل يك سكرچه مثلث داخل كرده‌اند سنجرنيا كبير به نسخه اسحق صنعت آن جندبيدستر دارچينى فومو تخم كرز دشتى دشتى اسارون از هريك يك مثقال كوفته با سه وزن ادويه عسل مصفى بسرشند و نيز شش قيراط زعفران و سه اوقيه ميپنحتج در وى كنند و در وقت حاجت مثقالى از وى تا دو مثقال به كار دارند و قوت اين معجون تا دو سال ميماند و بعضى كفته‌اند كه شربتى ازين معجون از يك دانك تا دو مثقال است و بدلش امروسيا است كه همين عمل مىكند مجرب است [ سنجرنيا كبير به نسخه يحيى بن عيسى بن جزله ] سنجرنيا كبير به نسخه يحيى بن عيسى بن جزله كه موافق است با نسخه اسحق و در اخر كفته كه داخل كرده مىشود در اين معجون ربع رطلى مثلث و شش قيراط زعفران سنجرنيا كبير از شيخ رئيس كه در قرابادين قانون آورده صنعت آن جندبيدستر فلفل سياه زعفران مودوقو فواسارون افيون فلفل سفيد قنه دارچينى از هريك دو درم قسط يك درم كوفته و بيخته وزن نموده بعسل مصفى سه وزن ادويه معجون سازند و نكاه دارند بعد از شش ماه استعمال نمايند سيّد اسمعيل در قرابادين ذخيره اين نسخه را آورده و كفته كه از جهت بادهاى رحم و از جهت باز كرفتن حيض و نابودن فرزند مقدار يك باقلا ازين معجون را بروغن سوسن حل كرده زن به خود بردارد و اگر در روغن بادام تلخ حل كنند شايد و بخور كردن و بوئيدن آن هم سود دارد و بادهاى رحم را به‌برد و آن‌چنان باشد كه معجون را باتش نهند و فرج را بان بدارد و يا با نيزهء قمع بخار آن بخويشتن كيرد و از جهت درد سينه و سرفه و امراض كليه اندر شراب صرف بخورند سنجرنيا صغير به نسخه شيخ رئيس كه در قرابادين قانون ذكر كرده كه در منافع قريب است بكبير صنعت آن جندبيدستر افيون از هريك دو درم و در نسخه ديكر ده درم است دارچينى فومودوقو اسارون از هريك ده درم فلفل دارفلفل قنه مر صافى قسط از هريك شصت درم زعفران ربع اوقيه اجزا را كوفته و بيخته بعسل مصفى سه وزن مجموع ادويه معجون سازند و در نسخه ديكر زنجبيل يك اوقيه و ميعه سائله سه اوقيه داخل است و در نسخه اصل قنه داخل نيست شربتى نيم مثقال با آب كرم سنجرنيا به نسخهء ديكر صنعت آن جندبيدستر فلفل سياه فلفل سفيد زعفران موفو اسارون دارچينى قسط از هريك يك درم عسل مصفى سه وزن ادويه ادويه كوفته بيخته با عسل معجون سازند شربتى نيم مثقال باب نيم كرم ناشتا بخورند و بعضى كفته كه چون حل كنند يك قيراط ازين معجون را در روغن سوسن بمالند بر موضع مار كزيده و ديكر جانوران سمى كه كزيده باشند دفع زهر انها مىكند نيز خوردن آن نافع است از براى ضرر سموم و سميّت كزيدن جانوران سمى چون نيم مثقال آن را با شراب بياشامند و نيز نافع است از براى رياح رحم و قلت كرفتن حمل و كمى ادرار خون حيض چون مقدار باقلاى از آن را در روغن سوسن حل كرده با پشم پاره فرزجه سازند و قدرى از آن را با روغن زنبق حل كرده و ببويد از آن زن و نيز بان تدخين كند در رحم خود مفيد است و نيز از براى وجع سينه و سرفه و از براى امراض كليتين و از براى عسر البول و از براى سرديها و