محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
802
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
استعمال نمايند شربتى يك درم باب نيم كرم جهت فالج و لقوه و استرخا و شيب نافع باد صنعت انقرديا به نسخه شيخ داؤد انطاكى ايرسا دو اوقيه سنبل الطيب ساذج هندى مرمكى صافى سليخه سياه زعفران شيح ارمنى افتيمون اقريطى اذخر مكى ريوند چينى حبّ البان مقشر قرنفل ارزق حب بلسان صبر سقوطرى عسل بلادر از هريك يك اوقيه غاريقون هش سفيد مصطكى رومى از هريك شش درم فلفل وجّ تركى سعد كوفى كندر از هريك پنج درم و كاهى زياده مىشود برين اجزا انواع هليلجات از هريك ده درم و در نسخه ديكر اسارون كبابهء چينى از هريك دو مثقال داخل است و در نسخه ديكر شونيز چهاردم شيخ داؤد كفته كه اما من مقارن اجزاى اين معجون ميسازم نشارهء عاج هفت درم مرجان قرمزى سه درم تخم حرمل درونج عقربى بهمن سرخ از هريك دو درم جندبيدستر نيم درم مجموع را كوفته بيخته پس بكيرند پوست بيخ كرفس پوست بيخ رازيانه از هريك سه رطل سركه انكورى سه قسط هر دو را به سركه بخيسانند پس بجوشانند تا ثلث سركه بماند و بپالايند عسل مصفى به قدر پنج وزن مجموع ادويه داخل سركهء مزبور نموده باتش ملايم بقوام اورند پس ادويه را بان معجون سازند نكاه دارند و درين نسخه اختلاف بسيارى واقع است و جائز نيست استعمال اين معجون پيش از آنكه مدت شش ماه از ساختن آن كذشته باشند سيد اسمعيل در ذخيره كفته كه قوت اين معجون تا ده سال باقى ميماند و قول زهراوى و مسيحى صحيح است كه كفتهاند قوتش تا چهار سال باقى است و شربتش از يك درم تا يك مثقال است و بهتر آن است كه استعمال نكنند اين معجون را مكر مشايخ و مرطوبين و مبرورين در فصول بارده [ انقرديا كبير كه شيخ رئيس در قانون ذكر كرده ] انقرديا كبير كه شيخ رئيس در قانون ذكر كرده و كفته كه نافع است از براى جميع اوجاع معده و از براى صداع عتيق و دوار معدى و جنون و هزيان و وجع كبد و طحال و كليه و از براى برودت مزاج و اوجاع ارحام و نقرس و جذام و امراض سوداوى و نسخه ابن جزله و نسخه شيخ داود انطاكى قريب به اين نسخه اندكاندك اختلافى دارند صنعت آن سنبل الطيب مو زعفران سليخه سياه ساذج هندى افتيمون اقريطى اذخر مكى حب بلسان ريوند چينى قرنفل حب البان مقشر زنجبيل سفيد صبر سقوطرى مقل ازرق مرمكى روغن بلسان از هريك يك اوقيه مصطكى عسل بلادر غاريقون هش سفيد از هريك هشت درم ايرسا دو اوقيه پوست بيخ رازيانه سه رطل سركه انكورى سه قسط پوست بيخ رازيانه را سه شبانروز در سركه انكورى بخيسانند پس در ديك كرده جوشى اندك و بپالايند و بفشارند و ثفل آن را بيندازند و در سركه انكورى بخيسانند با يك رطل و نيم عسل مصفى در ديك سنكى كرده به آتش انكشت بقوام اورند و ادويه را كوفته بيخته بان مخلوط نمايند و بعد از شش ماه استعمال نمايند شربتى يك درم با آنچه مناسب باشد [ انقرديا ديگر منقول از قرابادين صهر بخت ] انقرديا ديكر منقول از قرابادين صهار بخت نافع است از براى جميع امراض باردهء مزمنه چون فالج و استرخا و لقوه و اوجاع باردهء مفاصل و نقرس و اين معجون پيران و سرد مزاجان را نافع است و سياهى موى را نكاه دارد صنعت آن هليله سياه پوست بليله امله منقى از هريك سى و شش درم شونيز بيست و چهار درم هيلبوا هفت درم طباشير سعد كوفى عسل بلادر از هريك شش درم فلفل دارفلفل زنجبيل فلفلمويه انيسون از هريك دوازده درم ادويه را كوفته بيخته فانيذ سنجرى شصت درم فانيذ را در آب به قدر كفايت حل كرده ادويه را بان بسرشند و در سبوچه لعابدار اخضر كرده در جو دفن كنند و چون سه ماه بكذرد به كار برند و بعضى كفتهاند كه بعد از شش ماه كه در جو كذاشته باشند استعمال نمايند و مزاج آن كرم است در يك درجه و نيم و خشك است در اخر درجهء دويم انقرديا ديكر كه قريب است در منافع بانقرديا صهار بخت و مصروع را به نهايت مفيد است صنعت آن پوست هليله كابلى پوست بليله امله منقى كشنيز خشك مقشر اسطوخودوس از هريك پنج درم زنجبيل عود الصليب صعتر فارسى عسل بلادر از هريك سه درم جندبيدستر يك درم عسل سفيد مصفى سه وزن ادويه بدستور مقرر معجون سازند شربتى يك درم با آب كرم انقرديا ديكر برص و بهق و فالج و نسيان و استرخا را بنهايت نافع است صنعت آن هليله سياه پوست بليله املهء منقى از هريك سى درم كندر زوفاى خشك زنجبيل فلفل عسل بلادر از هريك پنج درم عسل مصفى به قدر حاجت بدستور مقرر سازند و اين معجون كرم است در سه ربع درجه اول و خشك است در اخر درجه دويم شربتى از آن يك درم با آنچه موافق از اشربه [ انقرديا معروف بمبدل المزاج و آن را انقرديا كبير نيز نامند ] انقرديا معروف بمبدل المزاج و آن را انقرديا كبير نيز نامند لقوه و رعشه و فالج و برص و خدر و نسيان و صداع بارد و صرع و جميع امراض بلغمى را نافع است و حفظ را زياده كند و هاضمه را قوت دهد و باه را بيفزايد چنان كه بلغمى مزاج را هيچ دوائى در امر باه بهتر ازين معجون نيست و يرقان و جميع امراض حادثه از سردى را نافع است صاحب اختيارات بديعى كفته كه كسانى را كه بلغمى مزاج بودند امر كرديم ايشان را باستعمال اين معجون به جهت قوت باه بسيار پسنديده داشتند و در قوت حفظ و ذهن و دفع نسيان فالج و لقوه و همه رنجها حادث از سردى بنهايت سودمند است صنعت آن زنجبيل عاقرقرحا شونيز وج تركى قسط تلخ عسل بلادر از هريك ده درم سداب خشك حليّت حب الغار زراوند مدحرج جنطيا حب البان شيطرج هندى خردل جندبيدستر از هريك پنج درم اجزاى خشك را كوفته بيخته بعسل بلادر سرشته بروغن مغز كردكان چرب نموده با عسل مصفى سه وزن ادويه معجون سازند شربتى از يك درم تا يك مثقال و در نسخهء اختيارات بديعى فلفل و دارفلفل از هريك ده درم اضافه اين اجزا شده وزن عسل بلادر چهار مثقال و نيم است و در نسخه ديكر بجاى زنجبيل و حب البان فلفل و دارفلفل از هريك ده درم داخل است [ انقرديا كبير به نسخهء نجيب الدّين سمرقندى ] انقرديا كبير به نسخهء نجيب الدّين سمرقندى كه باسم بلادرى كبير و در قرابادين خود ذكر كرده و كفته كه اين معجون ترياق فالج و لقوه و سكته است و مفيد است از براى برص و بهق و كزيدن عقرب و جميع امراض بارده و از براى تشنج رطب و نسيان و اين در ساعت بدن را مستعمل ميسازد و عرق مىآورد و سزاوار آن است كه چون خورده شود چيزى بنوشند تا عرق اورد صنعت آن عاقرقرحا زنجبيل شونيز قسط تلخ فلفل دارفلفل وج تركى از هريك ده درم مرمكى صافى برك سداب حلتيت جنطيانا زراوند مدحرج حب الغار شيطرج هندى جندبيدستر خردل از هريك پنج درم عسل بلادر پنج درم ادويه كوفته بيخته بروغن مغز كردكان و عسل بلادر چرب نموده بعسل مصفى معجون سازند و بعد از چهل روز استعمال نمايند شربتى يك درم انقرديا صغير منافع آن قريب بانقرديا صهار بخت صنعت آن هليلهء سياه پوست بليله امله منقى از هريك ده درم سعد كوفى سنبل الطيب كندر وج تركى فلفل زنجبيل عسل بلادر از هريك پنج درم ادويه را كوفته بيخته بروغن مغز كردكان و عسل بلادر چرب نموده بعسل مصفى سه وزن ادويه معجون سازند شربتى يك درم بعد از شش ماه از ساختن آن استعمال نمايند و در نسخه ديكر اين انقرديا بجاى هليله سياه پوست هليله كابلى داخل است انقرديا صغير ديكر نافع است از براى صلابت سپرز و سده و درد معده و كرده و مثانه و تبهاى كهنه صنعت آن جنطيانا رومى فلفل سياه از هريك هشت درم قسط تلخ مرمكى صافى ساذج هندى ريوند چينى سنبل الطيب از هريك هفت و نيم مثقال ادويه را