خواهد آمد همچنين لبن بلسان و سائر البان را از اماكن مختصه و ازمان لائقه و بالجمله در هر جا كه خوب و قوى القوة كردند اخذ نمايند نه از جايى كه ضعيف القوة باشند و اما سموغ پس واجب است كه اخذ و جمع نمايند آنها را هنكام ريختن شكوفه و اول روز قبل از طلوع آفتاب و آخر روز بعد از غروب و بايد كه هوا صاف و معتدل باشد و پيش از خشك شدن به حدى كه منفرك و متفتت كردند يعنى قبل از آنكه خودبخود از درخت جدا و ريزه‌ريزه شده بريزند * و اما عصارات * پس بايد كه از ادويهء جيده از اوراق و اثمار و اصول و غيرها اخذ نمايند و به آتش طبخ ندهند بلكه به هوا و آفتاب خشك نمايند و از كرد و غبار و اختلاط اشياى غريبهء كثيفه محافظت كنند مانند اقاقيا و عصارهء اهليلج و انبر باريس و غيرها و هنكام استعمال نيز طبخ ننمايند مكر سقمونيا كه بدون تشويه استعمال آن جائز نيست * و اما ادويهء حيوانيه * پس واجب است كه كرفته شوند از حيوانات جوان صحيح الجسم تام الخلقة و الاعضاء در زمان بهار يا ابتداى صيف و پيش از رو بلاغرى و پيرى و ضعف و نقصان آوردن و مقارن ذبح و ذكوة آنها و از آن جمله خون بز جوان فربه بىعيب و نقصان چهار ساله است كه بسبب شدت تاثير آن در علاج سنك كرده و مثانه موسوم بيد اللّه كشته و آن‌چنان است كه اول فصل تابستان كه هنكام رنك كرفتن انكور است آن را ذبح نمايند و خون اول و آخر آن را بكذارند كه برود و خون وسط را در ديك و يا ظرف سنكي و يا سفالى بكيرند و بكذارند تا منجمد كردد پس ريزه‌ريزه كرده بر پارچهء كرباس پاكي پهن نمايند و پارچهء نازكي براى محافظت از كرد و غبار بر ان بپوشند و در آفتاب خشك نمايند و عند الحاجت يك مثقال آن را با آب كرفس جبلي يا با شراب و امثال آن بنوشند و بالجمله هر چيزى را بشرائط مقررهء آن اخذ كنند و در كمال اهتمام حفظ و ضبط نمايند تا به كار لائق خود آيند * دستور حفظ * زهرهء حيوانات كه تازه بماند آن است كه محل قطع و مجراى آن را بخياطهء محكم بسته در شيشهء كه عسل در ان آن مقدار باشد كه او را بپوشاند انداخته نكاهدارند و اكر حرارت و رطوبت بر هواى آن بلد غالب باشد بايد كه عسل را خوب بقوام آورده باشند * دستور حفظ * پيه و مغز حيوانات كه متعفن نكردد آن است كه در عسل چند روز بيندازند و بعد از ان شيشهء خشك كرده در لته كتاني پيچيده در سايه آويزند و بدستور هر كاه در ظرف قلعي ضبط كنند زودتر متعفن نمىكردد * دستور حفظ * سائر ادويه آن است كه بعضى آنها را كه باهم جمع بايد نمود تا موجب بقاى آن باشد مثل كافور با فلفل و برادهء آهن با آهن‌ربا و تخم‌مرغ با نمك و ساذج با زنجبيل و معدني را با غير جنس او نبايد جمع نمود و عصارات و صموغ را در ظرف قلعى و نقره نكاهدارند و عرقها و مياه حاره را در شيشهء سرتنك ضبط كنند اما بعد سرد شدن و يا در ظرف مزجج و يا روى توتيا و عرق بهار در ظرف مس بهتر مىماند و مجموع اوراق و بيج‌ها و كلها را از جاى نمناك و آفتاب تند دور بايد داشت و ظرف قلعي جهت حفظ روغنها و اكثر ادويهء مفرده و مركبه بهتر است و اللّه اعلم * فصل * هفتم در بيان اعمار بعضى ادويهء مفرده بالاجمال و الاختصار بدانكه ادويهء مفرده از سه جنس بيرون نيستند يا معدني يا نباتي يا حيوانياند پس معدنى مختلف مىشود عمرهاى انواع اصناف آنها بحسب شرافت و خست و تام التركيب و متلزز الاجزاء و لطيف بودن اجرام و جواهر آنها و عدم آنها مانند ذهب و حجر الماس و ياقوت و زمرد و امثال اينها از معدنيات كه مدتي مديد باقي مىمانند و فاسد نمىكردند و اما نقره مدت بقاى آن كمتر از ذهب است و معدنياتى كه بدان مثابه نباشند يعنى ناقص التركيب باشند مانند مس و آهن و اسرب و غيرها بسيار باقي نمىمانند و به زودى فانى و فاسد مىكردند خصوص كه در آب و كل دفن نمايند و مدتي در ان بمانند و اما زنجار پس ناقص مىشود قوت آن تا يك سال و رفته‌رفته باطل مىكردد و سفيدآب قوت آن تا شش سال