بدانكه آن بستاني و برى مىباشد درخت بوى آن مانند درخت انار است و برك آن سبزتر و ضخيم‌تر و در طول كمتر از ان و خزان نمىكند و خوش‌بو و معطر و طعم آن اندك تلخ و با عفوصت بسيار و كل آن سفيدرنك و خوشبوى و ثمر آن در ابتدا سبز و بعد رسيدن و پخته شدن سياه‌رنك و با اندك حلاوت و مرارت و عفوصت و غذائيت اندك و تخم آن سفيد ريزه املس و در بعضي ثمرها سه و در بعضي زياده تا هشت و نه و ده مىباشد بحسب بزركي و كوچكي آن * طبيعت ان * كفته‌اند مركب القوى و جزو بارد در ان غالب و جزو حار كمتر و بسبب ارضيتي كه دارد يابس و قابض و برودت آن كمتر با بدرجهء اول و يبوست آن در دوم و برك كل و ثمر و جرم و تخم و بيخ آن به نسبت با يكديكر در مراتب برودت و يبوست متفاوت‌اند يعني تخم و بيخ و برك آن بر برودت آن غالب است و باقي اجزاى آن بالعكس و اما تخم آن مركب القوى است و در طعم آن عفوصت و مرارت و حلاوت و لطافت و از جهت حلاوت نافع است جهت سرفهء كرم و از جهت عفوصت حابس اسهال و از جهت مرارت مدر بول است * افعال و خواص و منافع ان * بسبب عطريت رائحهء ملايم روح و بسبب قوت قبض و تلطيف ملايم آن پس موجب تنقيه و متانت و اضاءت و انارت و تقويت روح است و باسباب مذكوره و بالخاصية مقوى قلب و دافع خفقان و صداع و دوار و سدر و رمد و درد كوش و قروح و آمدن چرك و درد دندان و قلاع آن و استرخاى زبان و مقوى باصره و محلل اورام و جروح و قروح و مجموع نزف الدم و نفث الدم و آمدن خون از هر عضوى كه باشد شربا و ضمادا و لطوخا و امدن عرق و مقوى معده و احشا و مدر بول و قابض و محال و مفرح و حابس اسهالات و مفتت حصاة و حابس و قاطع خون حيض و رافع ضعف كرده و بواسير و جابر كسر و ثمر آن با قوت ترياقيت دافع سموم است خصوصا رتيلا و عقرب * اعضاء الراس * ضماد برك تازه آن به تنهائى و با سركه بر پيشاني جهت حبس رعاف و بر سر براى جلاى حزاز و تجفيف قروح و با اندكي اقاقيا و رامك به آب سفرجل جهت صداع حادث از ضربه و سقطه و قطع پوست سر و همچنين طلا و لطوخ آن با مايعى موافق چون در آب برك آن قدرى كلاب و قليلي كافور داخل كرده خرقهء كتاني را بدان تر كرده بر معده بيندازند صداع حادث بمشاركت معده بسبب غلبهء مرة صفرا را نافع و ضماد پختهء ثمر آن با شراب بر سر مسكن صداع بلغمي و صفراوى شديد و رافع آن و ضماد برك آن با روغن كل و زردهء تخم‌مرغ دوار و سدر عارض از ضربه و سقطه را مفيد و قطور آب برك آن با صندل سرخ سوده و آب برك بيد در بيني و با كل ارمني و سركه جهت رعاف و و آشاميدن قدرى از آب مطبوخ ثمر آن پيش از شرب شراب مانع خمار و بوئيدن برك تازهء آن مقوى دماغ و مانع صعود ابخره است بسوى دماغ و قبول كردن دماغ ان ابخره را و دوار و سدر را نيز مفيد و چرب نمودن سر بروغن ان اورام سر و سبات حادث از ابخرهء متصاعده در تپ و غير تپ را نافع به جهت قوت برودت و تقويت ان دماغ را و تحليل ابخره را و منع ان صعود ابخرهء جديده را بسوى سر و عرق نمودن سر بروغن ان بتنهائي جهت دوار و سدر حادث از ابخرهء متصاعده از معده در تپهاى چند روز در ابتداى علت بعد از تنقيه بقئ و اسهال با يارجات و بعد از ابتدا ممزوج بروغن بابونه نافع * العين * قطوراب برك ان در چشم جهت تسكين رمد و برامدكي ان كه جحوظ نامند و رمادان از اجزاى ادويهء ظفره و سلاق و دمعه است و قوىتر از توتيا و بدل ان است * الاذن * قطوراب برك ان در كوش جهت تسكين وجع و تقويت ان و امدن چرك و قروح ان نافع * الفم * مضمضه به آب طبيخ ان مسكن اوجاع حارهء اسنان و استرخاى لثه و زبان و قلاع فم و همچنين اشاميدن اب برك و شراب ثمر ان * اعضاء النفس و الصدر * بوئيدن ان مقوى قلب و دافع خفقان و طلا كردن به آب ان و خوردن ثمر رسيده ان و همچنين شراب و رب ثمر ان جهت سرفه و نفث الدم و اوجاع رئه مفيد * اعضاء الغذاء * شرب ثمر ان مقوى معده