محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

89

مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى )

است خصوصا رب و سويق ان با بعضي ريوب قابضه و كاه است كه بسبب شدت قبض ادرار مىنمايد شرب طبيخ آن قاطع اسهالات متطاوله است و تخم آن مانع سيلان فضول است بسوى معده و ضماد برك آن به زير ناف اسهال مرارى و سوداوى را مفيد و چون ربع رطل از آب برك آن را با روغن كنجد بنوشند مسهل قوى بلغم است و رب و شراب ان حابس بطن و مانع اسهالات مزمنه و بواسير و بدستور عصارهء آن جهت امراض مذكوره و ذرب و قئ و تشنكي و بخور آن جهت سقوط دانهء بواسير و رفع باد و دفع هوام نافع * اعضاء النفض خوردن ثمر آن حرقت البول و قرحهء مثانه و درور حيض و سيلان رطوبات آن را مفيد و عصارهء ثمر آن مدر بول و حيض و طبيخ ثمر آن سيلان رطوبات رحم و ضماد برك آن بواسير و ورم خصيه و جلوس در طبيخ برك آن خروج مقعده و رحم و سيلان آن را مفيد و چون آن را بكوبند و آب آن را بر مقعده كه برآمده باشد بمالند بجاى خود رود و ديكر برنيايد * الاورام و البثور ضماد برك آن مسكن اورام حاره و جمره و نمله و شرى و بثور و قروح و داخس و قروحى كه در كفدست و پا باشد و حرق النار و همچنين روغن و مرهم‌هاى كه از روغن آن ترتيب دهند و آشاميدن شراب آن نيز و ضماد برك آنكه در شراب و زيت خيسانيده باشند نيز و ذرور و برك خشك آن برداخس و همچنين قيروطي آن نيز آن را مفيد و ضماد ثمر پختهء آن با شراب زائل كنندهء قروحى است كه در كعب و قدم باشد و سوختكي آتش را نيز و مانع آبلهء آن است و بدستور ضماد برك آن با زيت و همچنين خاكستر آن با موم و روغن * الات المفاصل * ضماد مطبوخ ثمر آن با شراب استرخاى مفاصل را نافع و ضماد برك آن جهت ضربه و سقطه و وجع پاشنهء پا نافع و ضماد آب برك آن با عفص سبز و عدس و كل سرخ و اقاقيا بر اعضا و اعصابى كه وهن و سستي به آنها عارض شده باشد و پيران را بنهايت مفيد و همچنين ضماد برك آن با مغاث هندى كه آن را ميده لكرى نامند با زردهء تخم‌مرغ و روغن كل نيم كرم جهت ضربه و سقطه و ضماد برك آن با كل ارمني و سركه جهت جلاء ناخن و چون برك آن را نرم كوبيده و پيخته با زيرهء كرماني نيز نرم كوبيده و پيخته بزردهء تخم‌مرغ سرشته و بر كرپاس آب‌نديده ماليده كرم كرده بر كمر بچسپانند ضربه و سقطه و وجع و وهن و سستي آن را زائل كرداند و نطول طبيخ برك آن جهت تسكين وجع مفاصل و بر استخوان شكسته باعث سرعت انجبار آن است و همچنين شستن بهق به آن باعث جلاء آنست و ذرور برك خشك آن جهت سحج پاشنهء پا و اعضاء شكسته مفيد * الزينة طبيخ بيخ و برك و ثمر آن و روغن آن و عصارهء آن همه مقوى مو و مانع افتادن و باعث دراز شدن و سياهي آنند و همچنين شستن به آب برك مطبوخ آن خصوصا دانهء آن و ضماد سائيدهء دانهء آن در حمام جهت تقويت بدن و نشف رطوبات غريبهء مرخيه از جلد و طبيخ دانهء آن با روغن كاو يا كوسفند مانع عرق و مصلح سحج آن و ذرور برك آن مانع بدبوئي زير بغل و كنج ران خصوصا سوختهء آن و خاكستر آن زائل كنندهء كلف و نمش است و چون ثمر آن را با آب برك چقندر بپزند و بر سر بمالند بثور ابريهء آن را زائل كرداند و چون بكوبند و به آب باقلا بسرشند و بر كلفي كه بر صورت و رخساره باشد بمالند زائل كرداند و ثمر آن كزيدكي عقرب و رتيلا را نافع باشد خصوصا با شراب مقدار شربت از جرم آن تا سه درهم و از عصارهء آن تا سه اوقيه بدل آن در احتباس طمث و بطن و نفث الدم اقاقيا و در اورام حضض كويند بدل آن مطلقا برك توت است مضار آن كويند مضر صداع حار و زكام و اكثار بوئيدن آن باعث بيخوابي است مصلح آن سوسن و كل بنفشهء تر است و كويند مسواك نمودن به چوب تر آن مهيج جذام است و در ساق درخت آن كرهى بهم مىرسد شبيه به كف دست كه آن را بنك الاس نامند در جميع افعال قويتر از برك و ثمر آن است چون آن را كوبيده و سوزانيده و با شراب نارسيدهء زمخت اقراص ساخته در سايه خشك نموده باشند و كويند چون از چوب تازه