و اگر بخواهند ترش يا شيرين شود ، يعنى چاشنىدار ، مقدارى كه چاشنى آن مطلوب باشد زردآلوى خشك كرده - كه آن را قيصى نامند - يا انجير داخل نمايند و اگر خواهند فى الجملة متانتى به هم رساند ، كفى برنج را كوبيده در اول طبخ داخل نمايند و اگر اندكى زعفران داخل نمايند ، از براى تفريح موافق است و اگر بخواهند در اين اجاصيه از بقول مثل : اسفناج و خرفهء تازه و ترشه و برگ چغندر و بيخ چغندر ورق كرده در وقت طبخ داخل نمايند مناسب است . و اين غذا موافق است از براى امزجهء صفراويه و ملين طبع است و تسكين مرهء صفراء مىدهد . محمد بن زكريا در كتاب اغذية المرضى گفته كه هرگاه صداع حار ساكن شود و قدرت در بدن بسيار باشد ، تغذى كن به اجاصيه با گوشت درّاج و طيهو و چوزهء مرغ كه در آن سيب و به ، داخل كرده باشند . « 1 » اسفيدباج / اسفيدباجات اسفيدباج : به فارسى شوربا نامند از جملهء اغذيه است . ماهيت آن : مرقى است كه از گوشت بچهء مرغ و بزغاله و حلان و غير اينها از گوشت‌هاى خفيفهء لطيفه و بقول و حبوب و غير آن مانند اسفاناخ و كدو و ماش مقشر و جوِ مقشر و امثال اينها كه طعمى غالب نداشته باشند و ادويهء حارهء مناسبه ترتيب دهند . طبيعت آن : در دوم گرم و تر . افعال و خواص و منافع آن : لطيف و مرطب ، صالح الكيموس و نافع از براى اكثر امراض سر مانند : سرسام حار و ماليخوليا و جنون سوداوى و سبات و سهر و نسيان و سكته و فالج و لقوه و استرخا و اختلاط ذهن و رعونت و حمق و بلادت و بلاهت و امراض صدر مانند : سعال و ضيق النفس و گرفتگى آواز و امراض سوداوى مانند : جذام و سوداوى مزاجان را نافع . صنعت آن : بگيرند گوشت بزغاله و يا مرغ بچه يا طيور خفيفه از هر كدام كه مناسب باشد و ميسر آيد و پارچه پارچه كرده ، در آب جوش دهند و كف آن را بگيرند و طبخ دهند ، پس در آن حبوب و بقول آنچه مناسب باشد ، ريزه ريزه كرده و مقشر نموده ، داخل كرده و بپزند تا پخته گردد ، پس چيزى از توابل حارهء مناسبه و گشنيز و مصطكى در آن ريخته ،

--> ( 1 ) . همان ، ص 183 .