محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
91
خلاصة الحكمة ( فارسى )
آن و بگذارند بر سرش طبقى به اندام سر حوض و در وسط آن سوراخى باشد به قدر سر انسان كه هرگاه در آن نشينند و سرپوش را بر سر آن گذارند و سر آن از آن سوراخ بيرون باشد و مدت احتياج ، در آن حوض مكث كرده ، پس بيرون آيد . « 1 » آبكامه / مرى / آبكامه نبطى رقيق مرى : لفظ عربى است ، مشتق از ممرى ، يعنى هضم كنندهء طعام ، و به فارسى « آبكامه » نامند ؛ از ادويهء قديمه است ، از اختراع اطباى كلدانيون ، گرم و خشك تا درجهء سوم ، و گفتهاند حار در اولى و يابس در ثانيه است . خواص : هاضم و مشهى ، و مسهل اخلاط لزجه ، و دافع تخمه ، و كرم معده و امعاء و بواسير و بدبويى دهان و چربىهاى معده ، مسخن آن و جگر و ملطف غذاهاى غليظ و مجفف رطوبات معده و امعا و خوشبوكنندهء دهان و منشف بلغم ، ادرار فضلات كند و شرب آن چند روز با لك در لاغر كردن بدن از مجربات است و تحقين بدان و داخل كردن آن در حقنهها جهت قرحهء امعا و قولنج و وجع ورك و عرق النَسا نافع است و به جهت دفع و اخراج بلاغم كثيره و اخلاط نيهء فجه را و نطول آن جهت قروح و ريشههاى عفنهء خبيثه و گزيدن سگ ديوانه را مفيد است . و غرغرهء آن جهت ورم لهات و لوزتين بعد انفجار و جذب بلاغم دماغى و حنك و ازالهء نقصان ذائقه و قطور آن در چشم مانع بروز آبله است در چشم اگر بروز كرده باشد در ازالهء آن از مجربات شمردهاند . و مضر : سينه و سرفه و بواسير و صاحبان خارش بدن است . و مصلح آن : لعاب ها و چربى ها و شيرينىهاست . و گويند كه مرى عمل نمك كند الّا آن كه از آن الطف و اقوا بود و شكم براند و معطش است و چون ناشتا اندكى بخورند ، كرمهاى معده و امعا را بكشد . صنعت آن : به نسخهء اصل - كه بهترين آبكامههاست - بگيرند آرد جو و مادهء آن - كه فوذج است - و صنعت فوذج ذكر كرده مىشود ؛ هر دو را در تابستان خمير كرده ، نان نيم پخته در تنور سازند و آن را نيم وزن آن فودنج برى و مثل آن نمك و ربع آن رازيانه و به جهت مبرودين ، قدرى تخم كرفس و دارچينى و قرنفل با آب خمير كرده ، بيست روز در
--> ( 1 ) . محمد حسين عقيلى خراسانى ؛ مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 1 ، ص 125 .