محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
511
خلاصة الحكمة ( فارسى )
نُعاس : ( ع . مص ) . به خواب شدن . ( منتهى الارب ) . ( امص ، ا ) به خواب شدگى . ( ناظم الاطباء ) . سستى حواس يا نزديك شدن خواب ، آغاز به خواب شدن . ( اقرب الموارد ) . نُعوظ : ( ع . مص ) . برخاستن نرهء كسى . ( منتهى الارب ) . برخاستن و راست شدن ذكر . ( متن اللغة ) . نُفّاخات : ( ع . ا ) . جِ نفاخة . ( ناظم الاطباء ) . نِفاس : ( ع . ا ) . حالت وضع حمل زن . ( ناظم الاطباء ) : مدت نفاس پس از فرزند نرينه بيست و پنج روز تا سى روز و پس از مادينه تا چهل روز بود . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . - ايام نفاس : ايام زچگى زن . ( غياث اللغات ) . ( ناظم الاطباء ) . خون ولادت . ( غياث اللغات ) . جِ نفساء . نِفاس : ( ع . ا ) . خونى كه به سبب زاييدن از زاينده آيد . خونى كه زن بيند در روزهاى زادن . جِ نفساء . نَفْث : ( ع . مص ) . دميدن . پف كردن . فوت كردن . تف كردن . ( ناظم الاطباء ) . برآمدن رطوبت را طبيبان به تازى نفث گويند . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . در طب بيشتر بر آنچه كه از مجراى قصبة الرية خارج مىگردد اطلاق مىشود . و نيز بر خارج شدن چيزى از ناى اطلاق شود و مراد از آن افكندن از دهان است . ( بحر الجواهر ) . رطوبتى را گويند كه در نزله و علت ذات الريه و ذات الجنب به سعال برآيد ، و آنچه خام برآيد آن را به تازى بصاق گويند . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . نَفْس : ( ع . ا ) . جان . روح . ( منتهى الارب ) . قوه اى است كه بدان جسم زنده ، زنده است . ( مفاتيح ) . جوهرى است مجرد متعلق به تعلق تدبير و تصرف ، و او جسم و جسمانى نيست و اين مذهب بيشتر محققان از حكما و متكلمان است . يا آن كه مجرد نيست يعنى نفوس اجسامىاند لطيف و به ذوات خود زنده و سارى در اعماق بدن كه انحلال و تبديل به دو راه نيابد و بقاى او در بدن عبارت است از حيات ، و انفصال او عبارت است از موت ، و بعضى گويند نفس جزوى است لا يتجزى در دل ، و بعضى برآنند كه او قوتى است در دماغ كه مبداء حس و حركت است ، و بعضى گويند قوت نيست بلكه روحى است متكون در دماغ كه صلاحيت قبول حس و حركت دارد . ( نفايس الفنون ) . خود هر كسى . خود هر چيزى . ( ناظم الاطباء ) . ابن رشد گويد : « حد و تعريف نفس ناممكن است » . « 1 » صدر الدين
--> ( 1 ) . تهافت التهافت ، ص 566 .