محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
495
خلاصة الحكمة ( فارسى )
انتهاى درشت آن در بالا و رأس آن در پايين و به طرف راست و بالا خم شده است . مدخل معده به مرى مربوط است و به نام « فم المعده » و مخرج آن به اثنا عشر موسوم است . ظرفيت معده در حدود يك يا يك ليتر و نيم است . هنگامى كه معده خالى است جدارهايش روى هم قرار گرفته و در زير حجاب حاجز مخفى است و وقتى كه معده پر است ، قسمت مهمى از حفرهء شكمى را فرامىگيرد و در اتساع معده ممكن است كنار تحتانى آن به زهار برسد يا در لگن خاصره باشد و معمولًا حد تحتانى معده را با تاج استخوان خاصره مقايسه مىكنند . طول معده در حدود 25 سانتيمتر است . معده داراى يك قسمت قائم است و در پايين افقى مىشود . قسمتى از معده در زير حجاب حاجز به شكل گنبدى قرار دارد كه برجستگى بزرگ ناميده مىشود . اين برجستگى به طرف بالا تا رأس قلب مىآيد و فاصلهء آن دو هميشه حجاب حاجز است . برجستگى بزرگ معده به طور غير مستقيم با دنده ها و فواصل بين دنده اى چپ مربوط مىشود و تا فضاى پنجمين دنده مىآيد و اين ناحيه به فضاى تروب موسوم است . كبد كه در طرف راست شكم است قطعهء چپ آن بر روى معده تكيه مىكند و قسمتى از سطح قدامى آن را مىپوشاند . باب المعده در طرف راست خط وسط مىباشد . معده دو جدار و دو كنار دارد : 1 . جدار قدامى كه از بالا به حجاب حاجز ، جنب چپ ، ريه ، پردهء قلب ، جدار سينه و از ششمين تا نهمين دندهء طرف چپ مربوط است . در بالا و در طرف راست بين جدار قدامى معده و حجاب حاجز ، لب چپ كبد فاصله مىشود . در طرف چپ سطح قدامى معده ، به طرف چپ و كمى به عقب متوجه و به سپرز مربوط مىباشد . تمام اين جدار از صفاق پوشيده است . قسمتى از جدار قدامى معده بين كنار تحتانى قفسهء سينه و كنار قدامى كبد و خطى كه نهمين غضروف دندهء راست و چپ را به هم وصل مىكند ، مربوط به جدار شكم و به نام مثلث « لاب » موسوم است . سطح قدامى معده در بالا و چپ مربوط به فضاى تروب است اين فضا در بالا و طرف راست به قسمت چپ از كنار تحتانى كبد محدود مىشود و در بالا و چپ به قلب و در طرف چپ به طحال و در طرف پايين و راست به كنار تحتانى قفسهء سينه محدود است . 2 . سطح خلفى كه از صفاق پوشيده شده فقط در بالا نزديك سوراخ كارديا ( فم المعده ) . قسمت كوچك مثلثى از سطح خلفى معده به پايهء حجاب حاجز چسبيده است . به