محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

496

خلاصة الحكمة ( فارسى )

قسمت راست اين قسمت شريان وارد مىشود ، اين شريان قبلًا از زير چينى از صفاق مىگذرد و در طرف چپ اين قسمت بدون صفاق است . سطح خلفى معده در بالا مربوط است به قسمت فوقانى سطح قدامى كليه چپ ، كپسول فوق كليوى چپ ، سپرز ، شريان سپرز ، سطح قدامى پانكراس و در زير مزوكولون عرضى به چهارمين قسمت اثنا عشر مربوط است . ته معده در بالا و چپ قرار گرفته و مربوط به حجاب حاجز ، پردهء جنب ، پردهء قلب و ريه و قلب است . فم المعده در عقب مجاور يازدهمين مهرهء پشت و در جلو به محاذات انتهاى داخلى هفتمين غضروف دنده است . انتهاى تحتانى يعنى قسمت پيلوريك معده ، در جلو به قطعهء چهار ضلعى كبد و در عقب به وريد باب و پانكراس مربوط است . جدار معده به ترتيب از سه طبقهء عضلانى مايل و طولى و مدور ساخته شده ( بنابراين طبقهء عضلات مدور داخلى تر هستند ) . بر روى طبقهء عضلات مدور طبقهء تحت مخاطى و بر روى آن مخاط معده است كه داراى چين ها و برجستگىهاى پستانى شكل است . در روى مخاط معده فرورفتگىها و برجستگىهايى مشاهده مىگردد كه در عمق اين فرورفتگىها غدد مترشحهء معده باز مىشوند . ترشحات مخاط معده را شيرهء معده يا عصير معدى گويند . شيرهء معده داراى اسيد كلريدريك و دو دياستاز مهم پپسين و پرزور است كه اولى بر روى مواد پروتئيدى گوشتى و دومى بر روى كازئين شير تأثير مىكند و آن را تبديل به پنير مىنمايد و از اين جهت به پنيرمايه نيز موسوم است . ( در معدهء نوزاد پستانداران مقادير زياد پنيرمايه موجود است ) . بايد توجه داشت كه معدهء گوشت خواران و علف خواران و نيز علف خواران نشخواركننده و مرغان هر يك خاصيتى و شكلى و اجزائى متفاوت و مخصوص به خود دارند . و ر . ك - : كالبدشناسى توصيفى دكتر مستقيمى ، صص 498 - 502 و جواهر التشريح ، ص 545 - 550 و لاروس بزرگ . مَعْرِفَة : ( ع . مص ) . ادراك شىء است چنان كه هست و آن مسبوق است به نسيان حاصل بعد از علم و بدين جهت خدا را عالم نامند نه عارف و گويند كه علم به ادراك جزئى يا بسيط . ( اقرب الموارد ) . ادراك شىء است چنان كه هست و آن مسبوق به جهل است به خلاف علم و از اينجاست كه خدا را عالم گويند نه عارف . ( تعريفات جرجانى ) . مُعَرَّق : ( ع . ص ) . رجل معرق الخدين : مرد كم گوشت رخسار . ( منتهى الارب ) . ( آنندراج ) . ( ناظم الاطباء ) . هر چيز رگدار . ( ناظم الاطباء ) .