محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

476

خلاصة الحكمة ( فارسى )

ماضِغَة : ( ع . ص ) . مؤنث ماضغ . ر . ك - : ماضغ . احمق . ( منتهى الارب ) . ماق : ( ع . ا ) . كنج چشم متصل بينى يا پيش چشم يا دنبالهء آن و در آن لغات است : مأق بالفتح و مؤقى كمعطى و ماقى كقاضى و ماق كمال و موقئ كمحسن و الهمزة بعد القاف و مأقى كمأوى مقصوراً و موق كسوق و أُمق بتقديم الهمزة المضمومه و مقية . ( منتهى الارب ) . كنج چشم متصل به بينى . ( ناظم الاطباء ) . گوشهء چشم كه متصل بينى است و آن مجراى اشك است در چشم . ( اقرب الموارد ) . ماق اصغر : كنج چشم در كنار خارجى صورت . ( ناظم الاطباء ) . گوشهء وحشى چشم كه به صدغ پيوندد . ( يادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . ماق اكبر : كنج چشم متصل به بينى . ( ناظم الاطباء ) . گوشهء انسى چشم متصل به بينى . ( يادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . ما نَحْنُ فيه : ( ع . ص مركب ، ا مركب ) موضوع بحث ما . ( يادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . مانيخُس : ( ا ) . حجاب دماغ و آن دو باشد حجاب صلب و حجاب رقيق و آن دو را مانيخسين گويند و بعضى گفته‌اند مانيخسين نام حجاب صلب تنها باشد . ام جافيه . ام الغليظ . ( يادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . مَبارِز : ( ع . ا ) . جِ مَبرَز . ( ناظم الاطباء ) . مُبَدْرِق : ( ع . ص ) . رهبر . ( غياث ) . بدرقه كننده و آنچه خاصيت آن صافى كردن اجزاء و مخلوط كننده و رسانندهء آن به اعضاء است چنان كه شراب با غذا كند . ( بحر الجواهر ) اما آنچه دارو را زود به جايگاه رساند چون تخم كرفس است و پوست سليخه و انيسون و اين را طبيبان به تازى مبدرق گويند يعنى بدرقه كننده . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . مُبْغَض : ( ع . ص ) . ناپسنديده و مكروه . دشمن داشته شده . مورد كينه . مُبْغِض : ( ع . ص ) . كينه ور و دشمن . ( ناظم الاطباء ) . مُبَغَّض : ( ع . ص ) . دشمن گردانيده شده . ( ناظم الاطباء ) . مُتَبَخِّر : ( ع . ص ) . بخور كننده . ( آنندراج ) . مُتَجَبِّن : ( ع . ص ) . شير خفته و ستبر شده و پنير شده . ( ناظم الاطباء ) . بسته . گرفته . پنير شده . جغرات گشته . شير كلچيده . شير بسته . ( يادداشت به خط مرحوم دهخدا ) .