كُلْيه : ( ع . ا ) . گرده . ( منتهى الارب ) . گرده كه عضو درونى معروف است . ( آنندراج ) . لغت عربى است به فارسى گرده و به هندى نيز همين نامند به اصفهانى قلوه و به تركى بوكرك نامند . ( مخزن الادويه ) . گرده . قلوه . كلوه . غلوه . ج كلى و كليات . ( يادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . هر يك از دو عضو لوبيايى شكل كه عضو مترشح دستگاه ادرارى را به وجود مىآورند و به نام قلوه و گرده نيز خوانده مىشوند . در اصطلاح پزشكى ، دو عضو لوبيايى شكل كه عبارت از دو غدهء مترشح ادراراند و در عمق شكم در طرفين ستون فقرات محاذى دوازدهمين مهرهء پشتى و اولين و دومين مهره‌هاى كمرى و در زير حجاب حاجز و عصب پردهء صفاق شكم قرار گرفته‌اند . دندهء دوازدهم قفسهء سينه از عقب و وسط هر كليه مىگذرد . طول هر كليه 12 سانتيمتر و عرض آن 6 سانتيمتر و وزن متوسط آن 150 گرم است . هر كليه در عمق شكم به واسطهء غلافى ليفى از چربى احاطه شده است . كليهء راست به واسطهء فشار كبد كمى پايين تر از كليهء چپ است . هر كليه به طور قائم قرار دارد و داراى يك سطح خلفى و يك سطح قدامى و يك كنار خارجى محدب و يك كنار داخلى است كه مجاور عروق بزرگ مىباشد . كنار داخلى كليهء چپ مجاور آئورت است . كنار داخلى كليهء راست مجاور وريد اجوف تحتانى است و به علاوه در وسط كنار داخلى ناف كليه قرار دارد . شريان و وريد كليوى و مجارى خارج كنندهء ادرار نيز در اين قسمت واقع‌اند . هر كليه داراى قطب تحتانى و قطب فوقانى است در روى قطب فوقانى كپسول فوق كليوى قرار دارد . اين كسپول ترشح آدرنالين مىكند كه براى فشارخون لازم است سطح قدامى كليهء راست مجاور كبد و زاويهء راست قولون و قسمت دوم رودهء اثنا عشر است . سطح قدامى كليهء چپ مجاور لوزالمعده و زاويهء چپ قولون و معده و طحال مىباشد . اگر مقطع قايمى از كليه تهيه كنيم ، مشاهده مىشود كه كليه از دو قسمت ساخته شده : يكى مركزى و ديگرى مادهء محيطى ، و اگر از ناف كليه به درون كليه برويم ابتدا شكاف عميقى به نام سينوس كليوى مشاهده مىشود كه عروق و اعصاب در اين قسمت واقع‌اند . مادهء مركزى كليه از هرم‌هايى تشكيل شده موسوم به اهرام مالپيقى ( مالپيكى ) . عدهء اين اهرام در هر كليه بين 8 تا 12 عدد است و قاعدهء اهرام به طرف محيط كليه و رأس به طرف سينوس كليوى است كه برجسته است و اين برجستگىها را پاپى مىگويند . در سر هر پاپى عدهء زيادى سوراخ مشاهده مىشود كه ادرار از آن سوراخ‌ها