محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
376
خلاصة الحكمة ( فارسى )
بالش و جز آن . ( محمود بن عمر ربنجنى ) . آكندنى . آكنش . مطلب . مقصود . مراد . محتوى . متن زايد . بى مصرف . بيهوده . شتران ريزه . شتران خرد . مردم خرد . مردم فرومايه . حاشية . ميان چيزى . وسط شىء . آلات شكم . گوشه پارهء ميوه ها : و حشوه [ حشو العنب ] حار رطب . ( ابن سينا ) . زيادتى در سخن . ( منتهى الارب ) . حَضْر : ( ع . ا ) . زهار مرد و زن . پيه در ناف . ( منتهى الارب ) . حَضْر : ( ع . مص ) . تطفل . حضر : ( ع . ا ) . جِ حاضر . حَضَر : ( ع . ا ) . نزديك . درگاه . حضور . شهر . حضارة . مقابل به دو . خانه حضور . خانه باشى . مقابل سفر . ( آنندراج ) . آرام . مقام . مقابل سفر راه : شهرنشين . حَضيض : ( ع . ا ) . سنگ . ( منتهى الارب ) . پستى . ( منتهى الارب ) . پستى زمين . نشيب زمين . ( كشاف اصطلاحات الفنون ) . پستى زمين در دامن كوه . ( منتهى الارب ) . دامن كوه . دامنهء كوه . ( اقرب الموارد ) . بن كوه . ( مهذب الاسماء ) . ج حضاض ( مهذب الاسماء ) ، احِضة ، حُضص . ( اصطلاح هيأت ) . نزديك ترين نقطه از محيط خارج مركز نسبت به مركز عالم و آن را به يونانى افرنجيون نامند . پست ترين موضع از فلك خارج از مركز باشد يعنى نزديك ترين جاى آن به زمين . افربحيون . مقابل اوج صاحب كشاف اصطلاحات الفنون گويد : حضيض نزد اهل هيأت نقطهء مقابل اوج است و آن نقطهء مشترك بين محل التقاء دو سطح مقعر از دو فلك است ؛ يكى سطح خارج مركز و ديگر سطح فلكى كه در تحت آن است و حضيض ممثلى و حضيض مدير نقطهء مشترك ميان دو مقعر ممثل عطارد و مدير است و حضيض مديرى و حضيض حامل نقطهء مشترك بين دو مقعر مدير و حامل است . و وجه تسميهء آن به حضيض اين است كه نقطهء حضيضى نسبت به نقطهء اوج به ما نزديك تر است بنابراين پائين تر از آن است و حضيض بر نقطهء مقابل ذروهء مرئى نيز اطلاق مىگردد و آن را حضيض مرئى و بعد اقرب مقوم نامند و نقطهء مقابل ذروهء وسطى را نيز نامند و آن حضيض مستوى و اوسط و بعد اقرب وسط ناميده مىشود . ( كشاف ) . - حضيض تدويرى : بودن كوكب است در مبداء نطاق سيم از حامل يا تدوير . حَطَب : ( ع . ا ) . هيزم . ( منتهى الارب ) . هيمه . ( منتهى الارب ) . چوب . ( غياث ) . ج احطاب .