محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

370

خلاصة الحكمة ( فارسى )

جيپال : ( ا خ ) . نام يكى از راج‌هاى هند كه سلطان محمود بر او غالب آمد ، و گاهى به معنى مطلق پادشاه استعمال كنند . ( غياث اللغات ) . جَيف : ( ع . مص ) . بو گرفتن مردار . ( منتهى الارب ) . جيف . ( ع . ا ) جِ جيفه ، به معنى مردار بوگرفته . اجياف . ( منتهى الارب ) . جِيف : ( ع . ا ) . جِ جائف . ( منتهى الارب ) . جيفه . جيفَه : ( ع . ا ) . لاش . لاشه . لش . مردار بوگرفته . ( منتهى الارب ) . جثهء گنده . ( اقرب الموارد ) . ج جيف ، اجياف . ( منتهى الارب ) . « چ » چاق : ( تركى ، ص ) . سمين . درشت . فربه . بسيار گوشت . مقابل لاغر . سطبر . ( غياث ) . به معنى صحت باشد . ( برهان ) . صحيح و تندرست . ( آنندراج ) . تندرست . ( غياث ) . ( فرهنگ نظام ) . تندرست و سلامت . ( ناظم الاطباء ) . چاشت : ( ا ) . يك حصه از چهار حصهء روز باشد كه در هندوستان پهر گويند . ( برهان ) . بهرهء نخستين روز . صبح ، بامداد . مقابل شام . ميانهء روز را گويند . ( فرهنگ ناصرى ) . غذايى كه در ميانهء روز خورند . ( فرهنگ ناصرى ) . طعام بامداد . ( زمخشرى ) . چَشْم : ( ا ) . معروف است كه عرب « عين » گويند . ( برهان ) . ترجمهء عين . ( آنندراج ) . آن جزء از بدن انسان و حيوان كه بر بالاى آن ابرو جا گرفته و آلت ديدن است . ( فرهنگ نظام ) . عضو آلى مدرك رنگ‌ها . عين و آلت ابصار و ديده و چشم كه آلت ابصار باشد عبارت است از كرهء مجوفى مركب از چندين غشاء ، و ممتلى از رطوبتى موسوم به رطوبت بيضيه ، و غشاء خارجى كه صلبيه ناميده مىشود ، و عبارت است از سفيدى چشم و احاطه مىكند غشاء ديگرى را موسوم به مشيمه و در جانب قدام چشم ، صلبيه داراى ثقبه اى است كه در آن ثقبه مشاهده مىگردد جزء شفاف و غير حاجب ماورائى موسوم به قرنيه كه از سطح چشم برآمدگى دارد و نور عبور مىكند از قرنيه و پس از آن از اطاق كوچكى مىگذرد و ممتلى از مايعى موسوم به رطوبت زجاجيه و برخورد مىنمايد ، يك نوع حجابى را كه موسوم است به عنبيه اين عنبيه داراى ثقبه اى است موسوم به حدقه و آن را مرتبط مىكند با فضاى داخلى چشم ، و در خلف حدقه نور مىگذرد از يك جسم جامد غير حاجب ماورائى موسوم به جليديه و از آن گذشته برخورد مىنمايد شبكيه را و اين شبكيه عبارت