محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
362
خلاصة الحكمة ( فارسى )
گاه باشد كه نشود و سبب آن خونى سوخته و فاسد باشد . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . گوشتى است نرم بس سرخ ، بيشترى نزديك گوشهء چشم باشد كه از سوى بينى است و رگهاى سرخ از گوشهء چشم به دو پيوسته بر شكل ناخنه . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . هو لحم رخو يحدث فى باطن الجفن فلا يزال يسيل منه دم احمر و اسود و اخضر . « 1 » نوعى از بواسير . ( بحر الجواهر ) . لحمة بثرية تزيد فى المقعد . « 2 » « ث » ثُقْبَة : ( ع . ا ) . سوراخ كوچك . سولاخ . ( زمخشرى ) . ج ثُقَب . و ثُقب . ثُقْل : ( ع . ص ، ا ) . جِ ثقيل . ثِقْل : ( ع . امص ، ا ) . ثقالت . گرانى . سنگينى . ( مقابل خفّت ) . سختى . سده . امتلاء . تخمه . وزن . ج أثقال . - ثقل اجسام : وزن اجسام . ثقل سامعه : گرانگوشى . گرانى گوش . « ج » جاذِبَة : ( ع . ص ، ا ) . تأنيث جاذب . شتر كم شير كشنده . رباينده . ( منتهى الارب ) . يكى از قواى تن . قوه اى در حيوان و نبات كه غذا را جذب مىكند . مؤلف ذخيرهء خوارزمشاهى آرد : از چهار قوهء خادمهء طبيعيه است كه در اعضاء موجود است و مواد مورد احتياج را به خود جذب مىكند . « 3 » مؤلف آنندراج آرد : قوتى است كه در اعضاء موجود است تا آنچه مناسب و مفيد است جذب كند . و در ذخيرهء خوارزمشاهى آمده : و اين چهار قوت يكى جاذبه است يعنى كشنده ، دوم ماسكه است يعنى قوتى كه غذا را نگه دارد . . . . يكى از هشت خادم نفس نباتى كه غذا را از ظاهر به باطن جسم خود جذب مىكند و اين قوه در تمام موجوداتى كه داراى نفس نباتى هستند وجود دارد و غذاهاى لازم را به خود جذب مىكند . مؤلف ذخيرهء خوارزمشاهى گويد : « قوت جاذبه اندر ليفهاى عصبها است كه از درازا نهاده است » .
--> ( 1 ) . مقالهء سوم از كتاب سوم قانون بوعلى ، چ تهران ، ص 69 . ( 2 ) . همان ، ص 68 . ( 3 ) . تذكرهء ضرير انطاكى ، ج 1 ، ص 13 .