محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

352

خلاصة الحكمة ( فارسى )

بلغم مخاطى : غليظ و مختلف القوام است . ( بحر الجواهر ) . در اصطلاح پزشكى امروز ، جسمى سفيد و لزج و نرم و غالباً شبيه به پيه كه در حالت مرضى از اغشيهء مستبطن تجاويف بدن انسانى مترشح گشته خارج مىگردد . ( ناظم الاطباء ) . ترشحات لزج سلول‌هاى بدن به خصوص در آماس‌ها و عفونت‌ها و سوختگى ها كه غالباً در زير يك طبقه سلول‌هاى پوششى جمع مىشود ، رشحات لزج سلول‌هاى دستگاه گوارش كه با مقدارى از انساج پوششى داخل دستگاه گوارش و توده اى از ميكرب ها مخلوطند و در امراض عفونى معده يا روده‌ها ( به خصوص اسهال يا استفراغ ) . به خارج دفع مىشوند . ( فرهنگ فارسى معين ) . بلغم بينى : در اصطلاح پزشكى ، ترشحات مخاط بينى . نخام . نخامه . نخاعه . آب دماغ . آب بينى . مف . ( فرهنگ فارسى معين ) . بَلْغَمِيَّة : ( ص نسبى ) . تأنيث بلغمى . بَليد : ( ع . ص ) . كند . كُند خاطر . ( منتهى الارب ) . كُند ذهن . ( غياث ) . ضد ذكى و فطن . ( اقرب الموارد ) . ج بُلدا . ( دهار ) . بَنادِق : ( ع . ا ) . جِ بُندُق . گلولهء گلين و مانند آن كه مىاندازند . يكى آن بندقه . ( آنندراج ) . هر چيز گلوله مانند قولنج راستينى پنج نوع است يكى آن كه ثفل در روده‌ها خشك گردد و بنادق شود برسان پشك اشتر . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . بَنادِق البُذور : ( ع . ا مركب ) . تخم خيار . تخم خيار بادرنگ . تخم كدوى شيرين . تخم خرفه . بوخله . تخم خشخاش . نشاسته . كتيرا . ربّ السوس . بزر البنج الابيض . تخم خربزه . صمغ . دم‌الاخوين . كندر . افيون . تخم كرفس . مغز بادام شيرين . گل ارمن . پوست خشخاش و اگر هر سه روز يا هر دو روزى ، بنادق البذور دهند با جلاب . . . صواب باشد . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . ( يادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . بَواسير : ( ع . ا ) . جِ باسور ، كه نوعى از بيمارى مقعد و بينى باشد . ( منتهى الارب ) . مرض مشهور و اين جمع باسور است و آن گوشت پاره اى باشد كه در مقعد يا بينى پيدا شود . ( غياث اللغات ) . ماده اى كه در اطراف مقعد متشكل شده و نوعاً موجب سيلان خون مىگردد . ( ناظم الاطباء ) . و آن عبارت از زيادتى است كه بر دهانهء مقعد رويد و آن از خون سوداوى غليظ پديد آيد و آن دو قسم است : يكى به صورت تكمهء كوچك كه پهن گردد و