. . . و گل انار در افعال مانند گلنار فارسى است . و ذرور آن جهت قطع خون بن دندان و التيام جراحات و قلاع و فتق ، و مضمضه به طبيخ آن جهت استحكام دندان متحرك و قطع آمدن خون از لثه و رفع قلاع ، و ضماد گل آن با برگ گرم تازه بر فم معده جهت رفع قى مفرط ، و قطور عصارهء گل آن با گلاب در چشم جهت منع انصباب مواد بدان و تحليل ورم آن ، و با آب عنب الثعلب و با آب برگ لسان الحمل جهت قرحهء احليل و نشف رطوبت و اندمال آن و انصباب مواد بدان ، و با آب قراح جهت سحج موزه و كفش و ابتداى داخس و با سركه جهت حمره كه باد سرخ است مفيد و با دُردى خمر جهت جشاى عارض در چشم به شرط مداومت بر آن . و عصارهء پوست رمان و شحم آن قائم مقام عصارهء گل آن است و به دستور عقيد عصارهء درخت آن كه در اواخر ربيع گرفته باشند . « 1 » عطوس / عطوسات معطس معطس : يعنى « عطسه آورنده » ، و آن دوايى را نامند كه به قوت حرارت و نفوذ خود تحريك مواد دماغى نمايد به جانب خيشوم ، و به عطسه دفع سازد . « 2 » غرغره / غراغر غَرْغَره : به معنى آواز مختلف است كه از حلق برآيد و مراد از آن در اين‌جا حركت دادن مايعات است در حلق ، اعم از آن كه فرو برند يا نبرند . « 3 » فتايل مسهله / فتيله لينه فتيلهء لينه : خطمى ، بوره ، بالسّوية ؛ نرم ساييده از حرير گذرانيده با شكر سرخ كه به قوام آورده باشند بسرشند و شافه‌ها بطريق معلوم بسازند و اگر به جاى شكر ترنجبين كنند در فعل اقوا است . فتيلهء ديگر : كه قوىتر است : بنفشه ، سه جزء ؛ خطمى ، دو جزء ؛ نمك ، يك جزء ؛ به دستور فتيله بسازند و اگر قوىتر خواهند شحم حنظل و زهرهء گاو و بوره به قدر احتياج اضافه كنند و در تب‌هاى حاره ادخال ادويهء مزبور جايز نيست ، و چون فلوس خيارشنبر را با

--> ( 1 ) . محمد حسين عقيلى خراسانى ؛ مخزن الادويه ، ذيل مادهء « رمان حامض » . ( 2 ) . مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 1 ، ص 45 . ( 3 ) . همان ، ج 2 ، ص 396 .