محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
255
خلاصة الحكمة ( فارسى )
و جهت امراض سوداوى و وسواس و خفقان سوداوى مفيد و در ساير افعال ضعيفتر از جرم و مطبوخ آن است و بعضى اقوا گفتهاند . مقدار شربت آن تا چهار اوقيه . « 1 » صنعت آن : بگيرند عرق لسان الثور تازه و در يك من آن ، شش من آب داخل كرده در ديگ كنند و به طريق متعارف عرق كشند و اگر سبكتر خواهند آب را زياده كنند و اگر گاو زبان تازه نباشد از برگ خشك آن ، عرق كشند بدان صورت كه در يك من آب ، هشت من آب يا كمتر يا زياده به حسب اغراض ، داخل نموده ، عرق كشند و اگر براى زيادتى تقويت ، قدرى [ از ] گل آن نيز اضافه نمايند بهتر است ، و گاهى جهت تفريح و تقويت قلب مبرود المزاج قدرى عنبر بر سر نيچه مىبندند . « 2 » عرق نيلوفر عرق نيلوفر : صداع حار و تبهاى صفراوى و حميات دقيه و جدرى و حصبه و سرفهء حار و ذات الجنب و ذات الريه و خفقان حار را نافع است . صنعت آن : بگيرند گل نيلوفر تازه و با چهار وزن آن ، آب خالص شيرين در قرع و انبيق ، مقطر نمايند و بعد سرد شدن در شيشه و يا صراحى جست - روى توتيا - نگاه دارند و عند الحاجة به قدر مطلوب بياشامند و اگر تازهء آن نباشد از خشك آن ربع و يا نصف آن اخذ نمايند . « 3 » عرق ورد احمر / ماء الورد / گلاب عرق ورد احمر : كه به عربى ماء الورد و به فارسى گلاب نامند . طبيعت آن : مركب القوى مايل به سردى و با حرارت لطيفه و مايل به رطوبت و قوت قابضه است و بعضى سردى و خشكى آن را بسيار غالب دانستهاند .
--> ( 1 ) . مخزن الادويه ، مادهء « لسان الثور » . ( 2 ) . مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 2 ، ص 520 . ( 3 ) . مخزن الادويه ، ذيل مادهء « نيلوفر » .