محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
228
خلاصة الحكمة ( فارسى )
خواص : بدان كه شراب ورد شرابى است جيد نافع از براى احتراقات و حكه و جرب و سوداى محترقه و سدهها و ضعف گرده ، و نبايد كه استعمال كرده شود در زمستان اصلًا مگر در داء الأسَد . صنعت آن : به نسخهء شيخ داود بگيرند گل سرخ منزوع الاقماع يك رطل و بجوشانند در ده رطل آب تا آن كه ربع آب برود ، پس بمالند گل سرخ را و بپالايند آب ، و يك رطل گل سرخ منزوع الاقماع در آن اندازند و بجوشانند تا يك رطل آب برود و بمالند و بفشارند و بپالايند و همچنين مكرر كنند تا چهار مرتبه يك رطل رفته ربع ده رطل آب بماند ، يعنى دو رطل و نيم پس آن را بپالايند و به وزن آب شكر داخل كرده بجوشانند و كف آن را بگيرند و به قوام آورند . و اگر خواسته باشند كه اسهال آن مفرط باشد زياده كنند مرات تكرار گل سرخ را از چهار مرتبه ، يعنى تا پنج شش مره گل سرخ را مكرر كنند ، الّا آن كه شيخ الرئيس منع كرده تجاوز طبخ آن را از پنج مرتبه . « 1 » شربت آلو / شربت آلو بخارايى / شراب اجاص شراب اجاص ساده : سرد و تر و ملين طبع و مسكن تشنگى و صداع صفراوى و دردهاى حار و اسهال است . قرشى گفته كه اين شراب نافع است صداع حار را ، ليكن بايد كه استعمال كرده شود با شراب نيلوفر يا شراب بنفشه به جهت آن كه دماغ از ترشى آن متضرر نشود كه موجب زيادتى صداع شود . پس لازم است كه تدارك ضرر آن به چيزى كه در آن تليين و لزوجت و مسكن صداع حار باشد كرده شود و نيز گفته كه آشاميدن شراب اجاص با لعاب بزرقطونا در حالت قبض طبيعت نافع است صداع حار را . محمود بن الياس گفته كه آشاميدن شراب اجاص با گلاب مىباشد مفيد [ است ] مر صداع حار را و بسا باشد كه در علاج صفراوى غير مستحكم كافى باشد آشاميدن شراب اجاص به تنهايى يا با اندك سقمونيا و نبوده باشد محتاج به دواى ديگر .
--> ( 1 ) . همان ، ص 703 .