محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
212
خلاصة الحكمة ( فارسى )
سويق / سويق جو / سويق شعير سويق : اسم عربى از جميع مأكولات است كه به هندى « ستو » نامند و به عرف اطباء مراد از بو دادهء آن است و شرط است در آن كه بعد از بو دادن ، حبوبات را يك بار به آب سرد بشويند و خشك نموده ، نگاه دارند و سويق كنند . و سويق جو و گندم جهت تسكين التهاب و تشنگى و تبهاى حاره و امراض اطفال و سويق جو در تبريد و تجفيف و تسكين حرارت و سويق گندم در ترطيب اقوا است و سويق ارز قريب به سويق شعير است . و سويق مضرّ مشايخ و مبرودين و مولّد نفخ . و مصلحش : فانيذ و عسل و رازيانه و امثال آن و روغن گردكان است و سويق شعير با آب انارين جهت قى صفراوى و صداعى كه از بخار و احتراق رطوبت معده باشد و با شراب ورد و روغن پيه گرده جهت سحج عظيم و تقاضاى بسيار بىاطلاق و قى و اسهال اطفال و تقويت بدن ايشان به غايت مؤثر است . و سويق ميوههاى خشك كردهء بو دادهء سحق نموده جهت رفع اسهال و حرارت و غليان خون و آرد كنار و انار و سيب ترش و به ترش و زعرور و امثال اينها حابس طبع مبرود و مسكّن حرارتاند . دستور غسل سويق : آرد گندم و جو و امثال آن كه خواهند در معده ترش نگردد و نفخ زايل شود آن است كه آب گرم جوشان بر آن ريزند و بگذارند تا برآيد ، پس آب سرد بر آن ريخته ، بردارند و اگر بريزند بر آن آب جوشانيده دو مرتبه بهتر مىباشد و اگر مانعى نباشد از خوردن شربتى آب سرد و شكر با نبات يا قند ، به قدر حاجت در آن داخل نمايند و بياشامند . « 1 » سير پرورده / مخلّل ثوم مخلّل ثوم : طريقهء آن مثل طريقهء مخلّل پياز است . صنعت آن : هر قدر كه خواهند سير يك دانه را گرفته و مقشر نموده به خلال چوبى و سوراخ سوراخ نموده در سركهء تند بيندازند و بگذارند تا برسد و آنگاه استعمال نمايند ، و اگر چند دانه قرنفل و چند دانه فلفل سياه و يا سرخ در آن اندازند مىگردد الذ و اقوا . خواص : و نافع است از براى رياح و تقويت هاضمه و رفع رطوبت معده و قراقر آن . « 2 »
--> ( 1 ) . همان ، ص 231 . ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 627 .