محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

211

خلاصة الحكمة ( فارسى )

بدان كه استعمال سنونات عموماً وقتى جايز است كه علت عام باشد مر جميع اسنان و عمور آنها و لثه را و الّا هنگامى كه مخصوص به دندان واحد باشد ، استعمال آن به جميع دندان‌ها در آن چيز جايز نيست ، بلكه بايد كه خاص به همان دندان باشد ، زيرا كه اكثر آن است كه در چنين حالات باعث ترقيق و تحريك و ميل مواد به اسنان ديگر مىگردد كما لا يخفى . و حكيم مؤمن گويد كه اين كلام يعنى بودن از مخترعات جرجيس ، اصلى ندارد و اظهر آن است كه از قدماى اطبّا است و اين نيز اصلى ندارد ، چنانچه در طب الائمة - عليهم السّلام - از عبد الله بن مسعود - رحمه الله - از طيرانى از خالد قماط [ نقل است كه ] گفت : « املا كرد بر من على بن موسى الرضا - عليه التحية و الثّناء - اين ادويه را براى بلغم فرمودند : بگير اهليلج اصفر و عاقرقرحا از هر يك ، يك مثقال ؛ خردل دو مثقال و بسيار نرم كوفته و بيخته ، بر دندان بمال به درستى كه دور مىگرداند بلغم را و دهان را خوشبو مىكند و مستحكم مىگرداند دندان‌ها را » . و صاحب كافى روايت مىكند از ابن محبوب از ابى ولاد كه گفت ديدم من ابو الحسن اول - عليه السلام - را و شنيدم من از آن حضرت كه درد كرد دندانش ، پس گرفتم من سُعد را و ماليدم بر دندان ، پس نفع بخشيد و ساكن گردانيد وجع آن را و به چند روايت ديگر ، منقول است كه ماليدن سعد بر دندان دهن را خوشبو مىكند و قوهء باه را زياده مىگرداند . « 1 » سنون سورنجان سنون سورنجان : ضعف اسنان را نافع باشد . صنعت آن : سورنجان ، قرنفل ، سعد كوفى ، گزمازج ، زر ورد ، پوست هليلهء زرد ، صندل سفيد ، مساوى ؛ كوفته ، بيخته سنون سازند . « 2 » سنونات منبتهء اللحم سنونات منبتة اللحم : ر . ك - : متن خلاصة الحكمة ، ص 1327 .

--> ( 1 ) . همان ، ص 214 . ( 2 ) . همان ، ص 2 .