سكنجبين عنصلى / سكنجبين اسقيلى سكنجبين اسقيلى ساده : چون در صداع بارد مادى ارادهء تسخين و حرارت باشد و اصلاح خلطى كه سبب صداع است بايد كه سكنجبين اسقيلى به آب گرم بياشامند صاحب آن را تا بگردد موجب تلطيف آن خلط غليظ و نافع است از براى صدر و آشاميدن آن و جالى قصبهء ريه است و سينه را صافى نمايد و صالح است از براى ضيق النفس و ربو و سرفهء بلغمى و از براى بخر و از براى اصلاح معدهء كسى كه معتاد باشد به وجع معده و كسى كه هضم نشود غذا در معدهء او و از براى صرع و سدر و غلبهء مرّهء سوداء و اختناق رحم و صلابت طحال و عرق النسا و نيكو گردانيدن رنگ بدن و قوت باصره . صنعت آن : عسل سفيد مصفى ، يك من ؛ سركهء عنصل ، يك چهار يك [ من ] ؛ به قوام آورند و سرد كرده در شيشه نگاه دارند . صاحب اختيارات بديعى گفته كه اگر قند سفيد و عسل سفيد مصفّا بالمناصفه با هم كنند بهتر است . « 1 » سنون / سنونات سنون : بدان كه سُنُون - به ضم سين مهمله و نون و سكون واو و نون در آخر - از ادويهء مخصوصهء به امراض دندان است ، اعم از آن كه ساييده بر آن بپاشند و يا به چيزى بسرشند و يا قرص سازند . و مؤلف تذكره گويد كه سنون مثل شياف است و آن كه آن را معجون كرده در سايه خشك كنند ليكن اين مخصوص به ادويه فم است ، پس اگر استعمال كرده شود در غير فم نادر است . و نيست سنون از تراكيب قديمه و بعضى گفته از مخترعات جرجيس ، ولد بختيشوع است و او اول طبيبى است كه تدوين طب به نيشابور كرد و نقل كرده طب را از يونانى به اسرائيلى و طبيب خلفاى عباسى بود . و در استعمال سنون بايد كه معده ممتلى نباشد و قبل از استعمال آن دَهن را به آب مطبوخ و يا معصور ادويهء مناسبه بشويند و به مسواك پاك كنند .

--> ( 1 ) . همان ، ج 1 ، ص 228 و 229 .