سكنجبين بزورى / سكنجبين بزورى معتدل سكنجبين بزورى معتدل : به نسخه حكيم مير محمد مؤمن . خواص : نافع به جهت تب‌هاى كهنه و تب‌هاى مركبه و ضعف جگر و مرّهء محيه و استسقاى حار . صنعت آن : تخم كشوث ، تخم رازيانه ، پوست بيخ كاسنى ، از هر يك ، سه درم ؛ انيسون ، غنچهء گل سرخ ، تخم كاسنى ، تخم خربزه ، تخم خيارين ، تخم كرفس ، بيخ رازيانه ، پوست بيخ كبر ، اصل السوس ، از هر يك ، دو درم ؛ عناب بيست دانه ؛ مجموع را در يك رطل سركهء انگورى و دو رطل آب يك شبانه روز بخيسانند ، پس بجوشانند تا به نصف رسد بپالايند و يك رطل و نيم شكر سفيد داخل كرده به آتش ملايم بجوشانند و كف آن را بگيرند ، پس باز صافى نموده به قوام آورند . سكنجبين بزورى معتدل ديگر : نافع از براى جميع امراض كبد و امراضى كه به مشاركت امراض كبد باشد مانند صداع حادث به مشاركت كبد به سبب صعود بخارات و اخلاط از كبد به سوى سر . صنعت آن : تخم كاسنى ، باديان ، انيسون ، تخم كرفس ، تخم خيارين ، از هر يك ، پنج درم ؛ پوست بيخ باديان ، پوست بيخ كرفس ، پوست بيخ [ درخت ] گز ، از هر يك ، ده درم ؛ بيخ كاسنى ، بيست درم ؛ مجموع را نيم كوفته در چهار رطل و نيم آب و يك رطل سركه بخيسانند يك شب و صبح بجوشانند تا ثلث بماند و بپالايند و با يك رطل قند سفيد ؛ و در نسخهء ديگر يك من است به قوام آورند . مقدار شربت : شربتى از ده درم تا شانزده درم و اگر سرفه باشد سركه داخل نكنند و از همين اجزا شراب بزورى معتدل مرتّب نمايند و اگر سكنجبين بزورى سفرجلى خواهند در اين سكنجبين بزورى به جاى قند ، « آب به » به وزن قند داخل كنند . « 1 » سكنجبين ساده / سكنجبين ساذج سكنجبين ساذج : تأليف جالينوس . صنعت آن : عسل جيد خوش‌بو و بگذارند آن را بر اخگر ملايم و كف آن را بگيرند و سركهء انگورى جيد بر آن ريزند و بايد كه آن سركه ، بسيار ترش نباشد و ضعيف نيز نباشد

--> ( 1 ) . همان ، ج 2 ، ص 253 .