غير اين تفاوت واقع در آن به ممزوج ساختن آن با آب يا با مايعى مبرد و يا مرطب يا به مخلوط كردن بدان چيزى يابس مجفف حار يا مجففى يابس بارد و عدم مزاج آن و مرطب نمودن آن از غير سركه از باقى حموضات بر اختلاف درجات آنها . « 1 » سكنجبين اصولى سكنجبين اصولى : جهت حميات و سدّه‌ها و عطش و جلاى معده از بلغم . صنعت آن : خلّ خمر ، ده رطل ؛ آب شيرين به قدرى كه حدّت سركه را بشكند ؛ پوست بيخ كرفس ، پوست بيخ رازيانه ، از هر يك ، شش اوقيه ؛ تخم كرفس و رازيانه و انيسون ، از هر يك ، دو اوقيه ؛ در سركهء مذكور يك شبانه روز خيسانيده و به آتش هموارى پخته تا سدس او كم شود ، پس از آتش گرفته و صاف نموده ، بريزند به هر جزئى از اين مطبوخ دو جزء از شكر و بپزند تا به قوام آيد و اگر خواهند كه زعفران داخل كنند سه مثقال زعفران را در خرقه بسته در وقت جوشيدن او در ميان او بيندازند و دُرد او صاف كنند . « 2 » سكنجبين افتيمونى / سكنجبين افتيمونى ساده سكنجبين افتيمونى ساده : نافع از براى ماليخوليا و اصحاب وسواس و وحشت و جميع امراض سوداوى . صنعت آن : بگيرند افتيمون ، پنجاه درم و در ده سير ، سركهء انگورى و آب به قدر حاجت بخيسانند ، پس داخل نمايند در آن قند سفيد صافى و دو جوش داده فرود آورند و كيسه افتيمون را بمالند تا تمام قوتش بيرون آيد و شيره‌اش كشيده شود ، پس كيسه را فشرده دور نمايند و به قوام سكنجبين آورده . مقدار شربت : شربتى پانزده درم با ماء الجبن بياشامند . « 3 »

--> ( 1 ) . مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 2 ، ص 196 . ( 2 ) . محمد مؤمن حسينى طبيب ؛ تحفه حكيم مؤمن ( تحفة المؤمنين ) ، ص 331 . ( 3 ) . مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 1 ، ص 248 .