محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
196
خلاصة الحكمة ( فارسى )
كه اگر گوشت حيوانى يا ثمرهء از اثمار را در عسل اندازند مدت مديد بر قوت خود باقى مانده فاسد نمىگردد . شيخ داود بر قول ديادريوس بحث كرده كه اندروماخس ثانى كه مقدم است بر بقراط تركيب كرده اجزاى ترياق فاروق را به عسل و بعضى جواب دادهاند بحث شيخ داود را بر دياريوس كه مىتواند بود كه مرادش بقراط شاگرد اسقلميوس باشد ، پس مىباشد كلام آن درست مىفرمايند كه تركيب معاجين بى عسل اقدم است بر اسقلميوس و شاگردان او ، زيرا كه اطريفل كه به حضرت موسى - عليه السّلام - نازل گرديده نسخهء آن مركب است اجزاى آن به عسل و نيز معجون مسمّا به شيافيه كه حضرت جبرئيل - عليه السّلام - از براى موسى - عليه السّلام - آورده ، اجزاى آن مركب است به عسل و حضرت موسى - عليه السّلام - بسيار اقدم است از اسفليموس و اسقلموس از تلامذه به واسطهء حضرت سليمان بن داود - عليه السّلام - و حضرت موسى اقدم است از حضرت سليمان . آنچه در اين باب مىتوان گفت آن است كه اگرچه اين تراكيب سماوى كه ذكر شد ، اجزاى آنها به عسل معجون ساختهاند ، و ليكن در ميان اطبا اين امر را اول بقراط شائع كرد پس گويا تركيب معجون اقتراح اوست . و آنچه مقرر كرده شد كه تركيب سفوف از صناعت اقدمين از حكما است و نزد بعضى مقرر است كه از اطباى يونان است نيز غلط است ؛ زيرا كه حضرت آدم - عليه السّلام - امر كرد اولاد خود را كه روز اول تحويل آفتاب به برج حمل تا سه ماه تمام هر روز يك درم رازيانه و يك درم شكر طبرزد را كوبيده و صبح سفوف نمايند كه موجب حفظ صحت تمام انسان است . و بايد دانست كه قوت سفوفات بسيار باقى نمىماند ، چنانچه گفته قوت آن تا چهل روز و بعضى گفته تا دو ماه باقى مىماند . و سفوفات بهترين ادويه است از براى معده ، امعاء و بهترين ادويهء مستعمله در ضعف كبد و طحال و كليه است . و سزاوار آن است كه فرا گرفته شود سفوف از ادويه عقاقير يابسه به جهت آن كه عقاقير سفوف مىباشند مباشر فعل فى ذات ها از غير اعانت و واسطهء چيزى ديگر و گفته كه سفوفات ضد اشربهاند و تجويز سفوف مسهل در ضعف معده و شدت امتلا نكردهاند ، مگر آن كه خالى از مكرب باشد مانند بسفايج و از خيرى كه مستحيل به فساد شود و نبرده باشد در آن چيزى كه به سبب شدت لطافت خود به زودى نفوذ كند در كبد مانند غاريقون و نيز