كوبيده در روغن بادام بريان كنند و آب داخل كرده دو جوش دهند تا پخته گردد ، پس قليلى سركه و شكر سفيد و اندك مرى و گشنيز و زيرهء كرمانى در آن داخل نمايند . طبيعت آن : معتدل مايل به سردى . افعال و خواص آن : لطيف و موافق امزجهء اصحا و صفراوى مزاجان و كبد حار و مسكن مرهء صفراء و حدت اخلاط و مفرح و مقطع بلغم و مفتح سدد و جهت تب‌هاى نائبه و شطر الغب نافع . مضر امزجهء بارده است . « 1 » سركه خمر / خل خمر / خَلّ الخمر خَلّ : به فارسى « سركه » نامند . ماهيت آن : از اكثر چيزها مانند : انگور ، مويز ، خرما ، انجير ، شكر ، آب نيشكر ، تارى و عسل و امثال اينها هر ميوهء آبدار و شيرين و از حبوب نيز مانند برنج و غيره ترتيب مىدهند . و بهترين همه ، انگورى است كه آب انگور را گرفته صاف نموده و يا بدون تصفيه به اثفال عنب در خم خزفى و يا چينى كه اندورن آن را پيه ماليده باشند ريخته و بر هر صد رطل از آن ده رطل سركهء جيد ريزند و سر آن را بپوشند و به گل بگيرند و در آفتاب يا جاى گرم بگذارند تا برسد و يا آن كه اولًا در آن سركه نريزند و بگذارند تا خوب به جوش آيد و خمر گردد ، پس در آن سركه و نمك بريزند و بگذارند تا برسد و ترش گردد و خلّ خمر عبارت از اين است و يا آن كه خمر خود به خود استحاله يافته خلّ گردد . . . . « 2 » سركه عنصل / خل اسقيل / خل عنصل خل اسقيل : مستعمل در سكنجبين عنصلى .

--> ( 1 ) . مخزن الادويه ، ذيل مادهء « زيرباج » . ( 2 ) . همان ، ص 396 ، مادهء « خلّ » .