محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
189
خلاصة الحكمة ( فارسى )
دهن العقارب : تفتيت حصات كليه و مثانه كند و تقويت باه نمايد . صنعت آن : بگيرند : زراوند مدحرج ، پوست بيخ كبر ، عاقرقرحا ، از هر يك ، دو اوقيه ؛ مجموع را نيم كوفته در شيشه كرده ، روغن بادام تلخ يك رطل ؛ به روى آن گرده ؛ بيست عدد عقرب سياه زنده در آن انداخته ، چهل روز در آفتاب بگذارند ، پس بپالايند و در شيشهء سربسته نگاه دارند و عند الحاجة به رعانه و محل كليه طلا كنند . « 1 » روغن مراره روغن مراره : ر . ك - : خلاصة الحكمة ، بحث استرخاء اطفال ، ص 979 . روغن مصطكى / دهن المصطكى دهن المصطكى : محلل و مقوى اعصاب و شرب و ضماد آن جهت امراض رحم و معده و ضعف احشا و اسهال رطوبى و علل جگر و دو مثقال آن جهت قرحهء باطن و حقنهء آن جهت قرحهء امعا و طلاى آن جهت رفع آثار جلد و نيكويى رنگ رخسار مفيد است . صنعت آن : مصطكى رومى ده درم ؛ روغن گل سرخ چهل درم ؛ هر دو را در شيشه قوى الجسم كنند و شيشه را در آب گرم بگردانند تا به سبب گرمى آن مصطكى گداخته شود و با روغن مخلوط گردد . دهن مصطكى : به طريقهء حكماى فرنگ . صنعت آن : مصطكى ، نيم آثار ؛ جريش كوبيده با هشت توله شراب انگورى خالص و چهار توله دُرد شراب - كه به زبان فرنگى « مارتر » و « دوارتو » نامند - آميخته يك شبانهروز بگذارند ، پس آثار روغن كنجد تازهء خالص ممزوج نموده در قرع و انبيق مقطر نمايند و بعد تقطير مائيت را از دهن جدا نموده ، در ظرفى نگاه دارند ، و عند الحاجة به كار برند و در اين خواص و منافع از نسخهء قبل اقوا و انفع است و در مواضع مذكوره و غير آن و بعضى بدل يك آثار ، دو آثار روغن كنجد داخل نموده ، در ظرف سفالى كرده ، بر آتش اخگر مىگذارند تا مصطكى گداخته ، شراب بسوزد ، پس صاف نموده به كار مىبرند ؛ و اگر بدل [ آن ] ، روغن گل كنند بهتر است . « 2 »
--> ( 1 ) . مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 2 ، ص 366 . ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 620 و 621 .