محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
184
خلاصة الحكمة ( فارسى )
طبيعت آن : در دوم گرم و در اول خشك است . صنعت آن : بگيرند برگ و تخم شبت را در شيشه كنند و روغن كنجد بر آن ريزند و به دستور روغن بابونه مرتب نمايند و يا آن كه در آب جوش داده به دستور مسطور . « 1 » روغن قرطم / دهن قرطم دهن قرطم : قريب الفعل است به دهن بزر الكتان ، قائم مقام بزر انجره است و از آن ضعيفتر ؛ جهت ربو و تحليل اورام و اخراج كرم معده و اسهال شكم نافع و مضرّ معده و مداومت شرب و تدهين آن مورث برص يافتهاند . صنعت آن : بگيرند مغز حبّ القرطم را و نيم كوفته آب گرم بر آن پاشيده ، به دستور دهن بادام كه ذكر يافت به زور بفشارند كه دهن آن مستخرج گردد و به كار برند . « 2 » روغن كتان / روغن بزر كتان / دهن بزر الكتان دهن بزر الكتان : كه به فارسى بزرك و به هندى السى نامند . مزاج آن : گرم و تر . خواص : جهت قوبا و جراحات اعضاى ظاهرى و باطنى و قروح امعا و تسكين اوجاع فؤاد تدهيناً و حقنهء مفيد ، و چون با سركه طبخ دهند جهت قولنج انسان و دواب نافع . و مضعف باه و باصره و مصلحش سكنجبين است . صنعت آن : بكوبند آن را و آب گرم بر آن پاشيده ، فشرده ، دهن را از آن اخذ نمايند . « 3 » روغن كدو / روغن تخم كدو / دهن القرع دهن القرع : جهت حمى دق و ماليخوليا و حرارت و يبوست دماغ و تشنج يابس و سرفهء حار و نرم كردن صلابات بسيار مفيد و طبع آن را سرد و تر و مرطب بدن است .
--> ( 1 ) . همان ، ج 2 ، ص 90 . ( 2 ) . همان ، ص 427 . ( 3 ) . همان ، ص 85 .