محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
169
خلاصة الحكمة ( فارسى )
آوردن اشتهاى طعام و رفع سميت عقرب گزيده نافع « 1 » . اين خواص حماض بود ، و ربّ آن در خواص مذكوره ، قوىتر است . صنعت آن : ر . ك - : « ربّ و ربوب » . رب ريباس ربّ ريباس : ملطف و با قوت قابضه و مفرح و مقوى معده و احشا و جگر حار و تحريك اشتها و قاطع قى صفراوى و تشنگى و غثيان و مسكن حدت صفراء و خون و صافى كنندهء آن هر دو و جهت رفع مستى و خمار و خفقان و وسواس و بواسير و طاعون و و با و جدرى و حصبه و اسهال حار صفراوى و يرقان و تبهاى حار و صفراوى و مداومت آن مانع بروز دمل و اكتحال عصارهء آن جهت تقويت باصره و رفع بياض و ضماد آن با آرد جو جهت باد سرخ و نمله نافع و ربّ ريباس قوىتر از آب آن است . صنعت آن : مثل صنعت رب انار است . « 2 » رب شاهتوت / رب توت شامى / رب توت حامض رب توت شامى منقول از معصومى : خداوند خناق را سودمند بود . صنعت آن : بگيرند عصارهء توت شامى و بپالايند و به آتش نرم ، آهسته جوش دهند تا به نيمه آيد ، پس پنج رطل از اين آب ، با سه رطل مثلث جوش دهند تا سه يك بماند ، بعد از آن شب يمانى و مر و زعفران ، از هر يك ، درمى ، كوفته ، بيخته ، ممزوج نمايند . « 3 » رب زرشك / رب انبرباريس ربّ انبرباريس : معده و جگر را سودمند بود و قى باز دارد و التهاب صفراء و تشنگى بنشاند و سحج را نافع بود ، و شكم ببندد .
--> ( 1 ) . همان ، ذيل مادهء « حمّاض » . ( 2 ) . همان ، ص 458 ، ذيل مادهء « ريباس » . ( 3 ) . مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 1 ، ص 613 .