محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
126
خلاصة الحكمة ( فارسى )
و در نسخهء ديگر عسل مصفّا دو وزن مجموع ادويه است ، به دستور ترياق فاروق معجون سازند و نگاه دارند و بعد از شش ماه استعمال نمايند . شربتى : به قدر بندقه با آنچه مناسب باشد از اشربه . « 1 » پهتى ماش پَهَتى : به فارسى اسم ماش غير مقشر در آب پخته به قدر حاجت نمك داخل كرده ، بدون گوشت و روغن و پياز و مصالح حاره است ، جهت مرضى ؛ زيرا كه به فارسى « بَهت » به معنى خالص و تنها است و شايد مأخوذ از « بَحْت » عربى باشد و عند الحاجة براى تبريد چند قاش كدوى شيرين يا برگ خرفه يا اسفناج و امثال اينها نيز داخل مىنمايند و گاهى قدرى روغن بادام تازه يا روغن گاو تازه نيز و اگر « ماش درست » يعنى « مونگ غير مقشر » را در آب و نمك طبخ نموده با روغن و پياز حلقه كرده بريان نمايند و مصالح حاره مانند فلفل سياه ؛ كوبيده و قرنفل و دارچينى و هيل و زيره داخل نمايند ، براى اصحّا نيكو غذائى است و از حبوب ديگر مثل لوبيا و عدس و نخود و غيرها نيز بدين قسم ترتيب مىدهند جهت مرضى و اصحا نيز . « 2 » جريش جريش : « نيم كوفته » كه « بلغور » نامند . « 3 » جلنجبين / گلقند / گلقند آفتابى / گلقند شكرى / گلقند عسلى جُلَنْجَبِين : معرب گلنگبين فارسى است ؛ يعنى برگ گل سرشته با هم وزن آن عسل كه حقيقت و اصل آن است و مجازاً بر معمول از شكر و گل ، هم وزن را به فارسى گلقند و كمتر را كه گل كمتر و شكر سفيد زياده باشد ، گل شكرى نامند و بهترين آن ، آن است كه نيكو و محكم سرشته و گل آن خوشبو و تازه و عسل و يا شكر آن خالص سفيد جيد باشد و بسا باشد كه باز در بين محتاج به داخل كردن عسل و يا شكر شوند ؛ زيرا كه آن
--> ( 1 ) . همان ، ص 353 . ( 2 ) . همان ، ج 2 ، ص 556 . ( 3 ) . همان ، ج 1 ، ص 47 .