مقدار عسل و شكر كم ، تخمير نيكو نمىيابد و حافظ آن نمىتواند بود از فساد . و در قرابادين در حرف الواو در ورد اقسام آن ذكر يافت . طبيعت عسلى آن : گرم و خشك در دوم . و [ طبيعت ] شكرى آن : گرم در دوم و تر در اول . افعال و خواص هر دو نوع آن : مقوى دماغ و معده و مجفف رطوبات غريبه و مانع صعود بخارات به دماغ خصوصاً خوردن آن بعد از طعام و عسلى آن جهت مبرودين و مشايخ و كسانى كه در دماغ ايشان رطوبت غالب باشد و جهت فالج و وجع مفاصل و نقرس و تفتيت حصات و عسر البول و با ربع آن ، معجون كمونى ؛ جهت تحليل رياح غليظه و قولنج و اوجاع ظهر و انهضام طعام و مداومت آن در زمستان باعث حفظ صحت . و شكرى آن جهت محرورين و جوانان و رفع مبادى وسواس و جنون و ممزوج آن با هم وزن آن معجون اسطوخودوس و نصف آن معجون بنفشه كه خوب سرشته باشند مداومت استعمال بدان ، جهت رمد كهنه و رفع بخارات و ضعف بصر و صداع و شقيقه و رفع سدد و دفع اخلاط محترقه مجرب . و آشاميدن مطبوخ عسلى آن با تربد و تخم كرفس كه مكرر صاف نموده باشند ، جهت لقوه و فالج و استرخاى دهان و زبان و مبادى مفاصل و مطبوخ شكرى آن با تمر هندى و عناب جهت دوار و سدر . و گلقند را چون در آب طبخ دهند و ماليده صاف نمايند نائب مناب شربت آن است . حكايت : شيخ الرئيس در معالجات سل قانون نوشته كه ضعيفه اى سل داشت و من او را بخورانيدن گلقند معالجه نمودم كه مدتى گلقند مىخورد و مقدار معتدى به مصرف رسانيد كه مرا از بيان مقدار آن خجالت مىآيد و صحت يافت . المضار : معطش ، مضر كبد . و مصلح آن : خشخاش . مقدار شربت از جرم آن : تا چهار مثقال و مطبوخ آن تا شش وزن آن آب كه تا به نصف رسد تا چهارده مثقال . و قوت عسلى آن تا چهار سال و شكرى آن تا دو سال باقى مىماند . « 1 »

--> ( 1 ) . مخزن الادويه ، ذيل ماده « جلنجبين » .