و لازم است . « 1 » و آن چه گفته‌اند در ظرف مسى آشاميدن آب محدث جذام است و اغلب آن است كه اين حكم بر تقدير صدق ، مخصوص به ظرف مس بىقلعى كرده باشند . بدان كه كسى را كه مصابرت بر عطش به هيچ وجه نباشد و از آشاميدن آب متضرّر گردد ، و لا بد بايد كه آب بياشامد و بعد از آن قى كند تا از اذيت كثرت شرب آن محفوظ ماند . و چون دأب اطبّاست كه بعد تدبير ماء ، تدبير شراب يعنى خمر را نيز بيان مىنمايند ، اين حقير بنا بر آن كه صاحب شريعت - صلى الله عليه و آله و سلم - آن را امّ الخبائث فرموده و حرام گردانيده متعرّض ذكر آن نگرديد و ليكن چون رسم و منصب طبيب ، بيان استعلاج هر مرض و تدارك هر عارضهء لاحقه است بنا بر آن ، تدارك ضرر و عوارض لاحقهء آن را بيان مىنمايد در چهار فايده . در بيان دفع مضرت‌هاى خمر « 2 » فايدهء اوّل در لذعى كه بعد شرب شراب به هم رسد . بدان كه چون كسى را بعد شرب شراب لذع و گزندگى در مرى و فم معده به هم رسد بايد كه رُمّان مُز يعنى انار ترش و شيرين بمكد به تدريج و اندك اندك تا لذع و حدّت صفراء فرونشيند ؛ زيرا كه انار شيرين احتمال استحاله به صفراء دارد و انار ترش باعث زيادتى لذع و گزندگى مرى و فم معده است ؛ به جهت عصبانيت آن هر دو و اگر قدرى گلاب بر آن انار مُز بپاشند بهتر و باعث تقويت معده مىگردد و اگر چند دانه از تخم‌هاى آن نيز مضغ نمايند مُعِين بر تقويت معده است . و نيز بايد كه صبح آن روز شراب افسنتين به آب سرد بنوشند نيز به طريق امتصاص ؛ جهت تقويت معده و انبعاث شهوت طعام ؛ زيرا كه نزد استحالهء شراب به صفراء اكثر آن است « 3 » كه شهوت ساقط مىگردد و امتزاج آب سرد به آن ، جهت تعديل حرارت شراب افسنتين است و اطفاء لهيب و تقويت فم معده نيز .

--> ( 1 ) . ( لا تاكل فى آنيهء الذهب و الفضهء ) محمد بن يعقوب كلينى ، الكافى ، جلد 6 ، ص 267 ، كتاب 24 ، باب 19 ، حديث 1 . ( 2 ) . الف : در حاشيه ( در بيان دفع مضرّت‌هاى خمر ) . ب : اين جمله حذف شده . ( 3 ) . ب : اكثر است .