چه بعد ازين خواهد آمد - و ليكن محرور المزاج را منعى نيست ؛ بلكه مجوّز است چنان چه ذكر يافت ؛ زيرا كه نياشاميدن و مصابرت بر عطش ، باعث مضرّت و احتراق غذاست . كأس دوم : در بيان اوقات ممنوعهء مضرّهء آشاميدن آب بدان كه در بعض اوقات بعض اشخاص را آشاميدن آب مضرّ است ؛ از آن جمله : آشاميدن آب در بين طعام و يا بعد از آن فى الفور مضرّ است ؛ خصوص اشخاص بارد المعده و كثير البلغميه را . و ديگر ، آشاميدن بر ريق يعنى ناشتا [ است ] ؛ جهت آن كه در آن هنگام معده خالى است و آب را بلاتوقّف با برودت فعلى آن تشرّب به اعضاء رئيسه مىنمايد . و چون به قلب رسد ، خوف انطفاى حرارت « 1 » غريزيه و موت دفعى است . و چون به كبد رسد ، خوف حدوث استسقاست . و چون به دماغ رسد ، باعث استرخاء و سستى اعصاب [ است ] . و همچنين چون به آلات تنفّس و غير آن رسد ، هريك را ضرر رساند . و هرچند آب سردتر باشد ، ضرر آن زياده است . و [ البته ] در هواى بسيار گرم و ايام طاعون صاحبان احشاء شديد الحراره را چندان مضر نيست ؛ به جهت مقاومت با شدّت و حرارتِ عفونت و از اين جهت است كه آشاميدن مبرِّدات قويه صاحبان امراض حارّه را ناشتا ضرر نمىرساند . و ديگر ، از عقب حركات عنيفه و رياضات متعبه [ است ] . و منع آشاميدن آب در اين اوقات ، جهت آن است كه : چون اعضاء گرم مىگردند ، در اين هنگام آب را از معده فورا جذب مىنمايد و انجذاب آب سرد قبل از انكسار سورت برودتِ بالفعلِ آن ، باعث برودت و اماته حرارت غريزيه است . و ديگر ، آشاميدن آب بعد از جماع [ است ] كه از جملهء حركات عنيفه و استفراغ منى است از امشاج « 2 » كلّ اعضاء . « 3 » و لهذا آشاميدن آب سرد بعد از آن بى نهايت مضرّ است ؛ به جهت آن كه چون اعضاء در آن هنگام گرم و خشك مىگردند ، لهذا تشرّب آن را زياده و به قوّت مىنمايند و باعث ضعف و اماتهء حرارت غريزيه مىگردند .

--> ( 1 ) . ب : ( حرارت ) حذف شده . ( 2 ) . الف : امتشاج . ( 3 ) . اشاره به ( انّا خلقنا الانسان من نطفهء امشاج نبتليه ) سورهء انسان ، آيه 2 .