و ديگر ، عقب استحمام خصوص كه بر هنگام « 1 » گرم و خلّو معده باشد ؛ جهت آن كه اعضاء همگى متخلخل و مفتوح گشته [ و ] تمام تشرّب آب مىنمايد و باعث امور مذكوره مىگردد و هرچند كه آب سردتر باشد ، ضرر آن زياده . و ديگر ، بعد از مسهل [ است ] ؛ به جهت آن كه جميع اعضاء گرم و متخلخل شده [ و ] به سبب اخراج رطوبات و مواد از آن‌ها مشتاق تشرّب آب گشته به زودى آب را تشرّب مىنمايد و باعث اطفاء حرارت غريزيه و ضعف قوا مىگردد . ديگر ، در بين خواب و بعد از خواب نيز به جهت امور مذكوره و آن كه باعث حدوث اكثر امراض دماغى است ؛ زيرا كه آشاميدن آب سرد در اين اوقات مسطوره به سبب اماتهء حرارت غريزيه و ضعف قوا ، باعث استرخاء و رعشه و خدر و امثال اين‌ها مىگردد ؛ پس اجتناب از آن واجب و ضرورى است . [ و ] احيانا اگر انسان مضطر گردد ، بايد كه به آشاميدن آب مضمضه نمايد چند مرتبه . و اگر از آن تسكين نيابد ، چند قطره آبى به طريق امتصاص فرو برد . و اگر از اين تسكين نيابد ، لا بد مقدار قليلى از اغذيه مانند پارچه نانى و غير آن اوّلًا بخورد و بعد از آن قدرى آب به حدّ آن كه فى الجملة عطش او تسكين يابد نه آن كه بسيار سيراب گردد بياشامد . و از اين قبيل است آميختن سويق و غير آن كه آب را از صرافت و رقّت خود بگرداند كه نتواند فورا و به سرعت تمام نفوذ نمايد در اعماق بدن . و ديگر ، آشاميدن آب گرم بالاى طعام شور و آب سرد بالاى طعام گرم باعث عفونت آن است . و آب سرد بالاى شيرينى و يا ترشى بعد از حلوا و طعام شيرين . و ديگر ، عقب فواكه [ است ] ؛ خصوصا فواكه رطب ؛ به جهت آن كه اجتماع مائيت فواكه و آب - بنا بر اختلاف جنسيت و تغاير خاصّيت - مستلزم فساد و حدوث آكله و قروح خبيثه و اورام و امثال اين‌هاست . و چون بطّيخ خواه بطّيخ هندى - كه بطّيخ زقّى و به فارسى « هندوانه » نامند - و خواه بطيخ بلخى يعنى « خربزه » ، مائيت بسيار دارد و همچنين انگور ، آشاميدن آب عقب آن هر دو بسيار مضرّ و ممنوع است مادام كه در معده باشند .

--> ( 1 ) . ب : در آن هنگام .